ค้นหายา

คำอธิบายพอสังเขป

ยากลุ่มนี้ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์โทโพไอโซเมอเรส (topoisomerases) ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่สำคัญ ทำหน้าที่ตัดและเชื่อมสายดีเอ็นเอ (DNA) เพื่อลดความตึงเครียดของสายดีเอ็นเอขณะที่มีการคลายเกลียวของสายดีเอ็นเอ (ซึ่งทำให้สายดีเอ็นเอที่ยังไม่มีการคลายเกลียวเคลื่อนที่ผ่านไปได้) ระหว่างกระบวนการถ่ายแบบดีเอ็นเอ (DNA replication) และ การถอดรหัสดีเอ็นเอ (DNA transcription)
เอนไซม์โทโพไอโซเมอเรส แบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ ชนิดที่หนึ่งและสอง (topoisomerase I and II) เอนไซม์โทโพไอโซเมอเรสชนิดที่หนึ่ง(topoisomerase I) ทำหน้าที่คลายเกลียวของสายดีเอ็นเอที่มีสายเดียว (single-strand breaks) ส่วนโทโพไอโซเมอเรสชนิดที่สอง(topoisomerase II)หน้าที่คลายเกลียวของสายดีเอ็นเอที่มีสองสายซ้อนกัน (double-strand breaks)

• ยาในกลุมนี้อาจแบ่งตามโครงสร้างทางเคมี หรือแหล่งที่มา ได้ดังนี้

• แคมโททีซิน (camptothecin) เป็นสารอัลคาลอยด์ ที่ได้จากพืช Camptotheca acuminata ยากลุ่มนี้มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์โทโพไอโซเมอเรสชนิดที่หนึ่ง(topoisomerase I) ได้แก่ โทโพทีแคน (topotecan) และ เออริโนทีแคน (irinotecan)

• โพโดฟิลลิน สกัดได้จากพืชตระกูลโพโดฟิลลัม (Podophyllum species) เช่น mayapple หรือ mandrake plant ยากลุ่มนี้มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์โทโพไอโซเมอเรสชนิดที่สอง(topoisomerase II) ได้แก่ อีโทโพไซด์ (etoposide) และ เทนิโพไซด์ (teniposide)

• ดอกโซรูบิซิน (doxorubicin), ดาวโนรูบิซิน (daunorubicin), ไอดารูบิซิน (idarubicin), และ อีพิรูบิซิน (epirubicin)
• ไมโทแซนโทรน (mitoxantrone)

ก่อนการใช้ยา

อาหารและเครื่องดื่มที่ต้องระวัง

• ยาเคมีบำบัดมีผลต่อไขกระดูกทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดขาวลดลง ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย ควรรับประทานอาหารที่สะอาด และปรุงสุกเเล้วใหม่ๆ ควรงดรับประทานผักสด หรือผลไม้ที่รับประทานทั้งเปลือก หากต้องการรับประทานควรล้างให้สะอาดและปอกเปลือกก่อนรับประทาน
• หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ระหว่างใช้ยานี้

ตั้งครรภ์

โปรดแจ้งแก่แพทย์หากกำลังวางแผนจะมีบุตร เนื่องจากยาเคมีบำบัด อาจทำให้ทารกในครรภ์เสียชีวิตหรือเกิดทารกวิรูปได้เมื่อให้ยาในหญิงตั้งครรภ์ สตรีวัยเจริญพันธุ์ควรใช้วิธีคุมกำเนิดระหว่างใช้ยานี้

กำลังให้นมบุตร

โปรดแจ้งแก่แพทย์หากท่านกำลังให้นมบุตร หรือตั้งใจจะให้นมบุตรในระหว่างที่ได้รับยาเคมีบำบัด เนื่องจากยาอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง จึงไม่แนะนำให้ทารกได้รับน้ำนมมารดาระหว่างใช้ยานี้

ภาวะโรคร่วม

ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยาเคมีบำบัดท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น

• โรคอีสุกอีใส หรือ
• โรคงูสวัด อาจทำให้โรครุนแรงขึ้น
• โรคที่เกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน
• ภาวะเลือดจาง หรือ
• โรคติดเชื้อต่างๆ ยาเคมีบำบัด จะลดภูมิคุ้มกันของร่างกาย
• โรคตับหรือไต
• โรคหัวใจ

กลุ่มยา

รายการนี้เกี่ยวข้องกับกลุ่มยาต่อไปนี้

• Cancer chemotherapy, Antineoplastic agents

ยา

ยาต่อไปนี้อยู่ในกลุ่มยานี้

• Doxorubicin
• Doxorubicin liposome
• Epirubicin
• Etoposide
• Idarubicin
• Irinotecan
• Mitoxantrone
• Topotecan

แหล่งอ้างอิง

Medina PJ and Fausel C. Cancer Treatment and Chemotherapy. In : DiPiro JT, Talbert RL, Yee GC, Matzke GR, Wells BG and Posey LM , editors.PharmacotherapyA Pathophysiologic Approach 7th ed. New York: McGraw-Hill; 2008. p. 2098-2199.