อ่าน: 233
Small_font Large_font

Irinotecan (เออริโนทีแคน)

คำอธิบายพอสังเขป

เออริโนทีแคน (irinotecan) เป็นอนุพันธุ์ของแคมโททีซิน (camptothecin derivatives) ซึ่งเป็นสารอัลคาลอยด์ ที่ได้จากพืช Camptotheca acuminate ยากลุ่มนี้มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์โทโพไอโซเมอเรสชนิดที่หนึ่ง(topoisomerase I) ที่ทำหน้าที่ตัดและเชื่อมสายดีเอ็นเอชนิดสายเดี่ยว (single strand DNA) ระหว่างกระบวนการถ่ายแบบดีเอ็นเอ (DNA replication) และ การถอดรหัสดีเอ็นเอ (DNA transcription) ของเซลล์มะเร็ง

เออริโนทีแคน ใช้รักษาโรคมะเร็งต่าง ๆ เช่น

  • ใช้ร่วมกับฟลูออโรยูราซิลและลูโควอริน (fluorouracil and leucovorin) ในการรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงระยะแพร่กระจาย หรือในผู้ที่โรคกลับเป็นซ้ำหรือมีการก้าวหน้า (progressed) หลังจากที่ได้รับยาเคมำบัดสูตรที่มีฟลูออโรยูราซิล

เออริโนทีแคน อาจใช้เพื่อรักษาโรคมะเร็งอื่น ๆได้อีก ดังนั้นหากมีข้อสงสัยควรสอบถามแพทย์หรือเภสัชกร

ก่อนการใช้ยา

การแพ้ยา

โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านเคยมีอาการผิดปกติใดๆหรือมี ประวัติการแพ้เออริโนทีแคน (irinotecan) หรือส่วนประกอบใด ๆ ในยานี้ รวมทั้งการมีประวัติเคยแพ้สารอื่นๆ เช่น อาหาร, สารกันเสีย, สี เป็นต้น

อาหารและเครื่องดื่มที่ต้องระวัง

  • ยาเคมีบำบัดมีผลต่อไขกระดูกทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดขาวลดลง ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย ควรรับประทานอาหารที่สะอาด และปรุงสุกเเล้วใหม่ ๆ ควรงดรับประทานผักสด หรือผลไม้ที่รับประทานทั้งเปลือก หากต้องการรับประทานควรล้างให้สะอาดและปอกเปลือกก่อนรับประทาน
  • หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ระหว่างใช้ยานี้

ตั้งครรภ์

ABCDX

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'D' สำหรับสตรีมีครรภ์

ยามีความเสี่ยงในการก่อให้เกิดความผิดปกติต่อทารกในครรภ์ อย่างไรก็ตาม อาจใช้ยานี้ได้ หากพิจารณาแล้วว่าประโยชน์จากการใช้ยามีมากกว่าความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์ ดังนั้นการพิจารณาใช้ยาให้อยู่ในดุลยพินิจของแพทย์

โปรดแจ้งแก่แพทย์หากกำลังวางแผนจะมีบุตร เนื่องจากยาเออริโนทีแคน (irinotecan) อาจทำให้ทารกในครรภ์เสียชีวิตหรือเกิดทารกวิรูปได้เมื่อให้ยาในหญิงตั้งครรภ์ สตรีวัยเจริญพันธุ์ควรใช้วิธีคุมกำเนิดระหว่างใช้ยานี้

กำลังให้นมบุตร

จากการศึกษาในหนูทดลองพบว่ายาเออริโนทีแคน (irinotecan) สามารถผ่านออกทางน้ำนมได้โดยพบว่ายามีความเข้มข้นในน้ำนมมากกว่าในพลาสมาถึง 65 เท่า
โปรดแจ้งแพทย์หากท่านกำลังให้นมบุตร หรือตั้งใจจะให้นมบุตรในระหว่างที่ได้รับยาเออริโนทีแคน (irinotecan) เนื่องจากยาอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง จึงไม่แนะนำให้ทารกได้รับน้ำนมมารดาระหว่างใช้ยานี้

เด็ก

ยังไม่มีการพิสูจน์ถึงความปลอดภัยและประสิทธิผลของการใช้ยาเออริโนทีแคน (irinotecan) ในเด็ก

ผู้สูงอายุ

ผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไป ควรได้รับการติดตามการใช้ยาอย่างใกล้ชิด เนื่องจากมีความเสี่ยงที่จะเกิดอาการท้องเสียจากยาได้

ยาอื่นที่ใช้อยู่

ถึงแม้ว่ายาบางอย่างไม่ควรใช้ร่วมกัน ในบางกรณีที่จำเป็นอาจใช้ร่วมกันได้ถึงแม้ว่าอันตรกิริยาอาจเกิดขึ้นก็ตาม โดยแพทย์อาจปรับเปลี่ยนขนาดยาหรืออาจมีข้อควรระวังอื่นๆ ที่จำเป็น ท่านต้องแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านกำลังใช้ยาต่อไปนี้ร่วมอยู่ด้วย

แอพริพิแทนท์ (aprepitant) แอทาซานาเวียร์ (atazanavir)
คาร์บามาซีพีน (carbamazepine) ซิทาลโลแพรม (citalopram)
เดกซาเมทาโซน (dexamethasone) ฟอสซาพรีแทนท์ (fosaprepitant)
คีโทนาโซล (ketoconazole) โลพินาเวียร์ (lopinavir)
ฟีโนบาร์บิทาล (phenobarbital) เฟนิทอยด์ (phenytoin)
ไรฟาบิวทิน (rifabutin) ไรแฟมพิน (rifampin)
โซราฟีนิบ (sorafenib) เซนต์จอห์นเวิร์ธ (St John’s Wort)
ซัคซินิลโคลีน (succinylcholine) วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG vaccine)
วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ (influenza virus vaccine, live) วัคซีนโรคหัด (measles virus vaccine, live)
วัคซีนโรคคางทูม (mumps virus vaccine, live) วัคซีนโรคโปลิโอ (poliovirus vaccine, live)
วัคซีนโรตาไวรัส (rotavirus vaccine, live) วัคซีนโรคหัดเยอรมัน (rubella virus vaccine, live)
วัคซีนโรคฝีดาษ (smallpox vaccine) วัคซีนไทฟอยด์ (typhoid vaccine)
วัคซีนโรคอีสุกอีใส (varicella virus vaccine) วัคซีนไข้เหลือง (yellow fever vaccine)

ภาวะโรคร่วม

ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยาเออริโนทีแคน (irinotecan) ท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น

  • โรคอีสุกอีใส อาจทำให้โรครุนแรงขึ้น
  • โรคงูสวัด อาจทำให้โรครุนแรงขึ้น
  • โรคที่เกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน
  • ภาวะเลือดจาง
  • โรคติดเชื้อต่าง ๆ ยาเออริโนทีแคน (irinotecan) จะลดภูมิคุ้มกันของร่างกาย
  • โรคตับ หรือ ไต

การใช้ที่ถูกต้อง

ยามีจำหน่ายในรูปแบบยาฉีด

  • ยานี้ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์
  • สารละลายยาเออริโนทีแคน (irinotecan) ใช้สำหรับฉีดเข้าหลอดเลือดดำ โดยพยาบาลผู้มีความเชี่ยวชาญในการให้ยาเคมีบำบัด
  • ยาเออริโนทีแคน อาจทำให้ท่านมีอาการคลื่นไส้อาเจียน หากทนไม่ได้ ท่านต้องแจ้งแพทย์หรือพยาบาลที่ดูแล
  • ควรให้ความร่วมมือในการติดตามผลการรักษาเป็นระยะ โดยมาตรวจตามแพทย์นัด และรับยาตามแผนการรักษา การได้ยาไม่ครบ หรือระยะเวลาไม่ตรงกำหนด ก่อให้เกิดผลเสียต่อการรักษา ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องเลื่อนระยะเวลาการให้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง

ขนาดยา

ขนาดยาของยาเออริโนทีแคน (irinotecan) ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น น้ำหนัก ส่วนสูงของผู้ป่วย ชนิดและระยะของโรคมะเร็งที่ผู้ป่วยเป็น รวมทั้งผลการตอบสนองต่อยาของผู้ป่วยแต่ละราย โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะเป็นผู้วิเคราะห์ แนะนำ และกำหนดเวลา และมีเภสัชกรผู้เตรียมยาเคมีบำบัด ตรวจสอบขนาดยาที่ท่านได้รับ เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้ป่วย นอกจากนี้ความถี่ของการให้ยาเออริโนทีแคน อาจแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสูตรยาที่ใช้ และสภาพร่างกายของผู้ป่วย เช่น ทุกสัปดาห์ หรือทุกเดือน บางครั้งอาจต้องหยุดยาชั่วคราว เพื่อให้ร่างกายมีเวลาพัก และซ่อมแซมเซลล์ปกติให้แข็งแรงพอที่จะให้ยาในครั้งต่อไปได้

เมื่อลืมใช้ยา

ควรให้ความร่วมมือในการติดตามผลการรักษาเป็นระยะ โดยมาตรวจตามแพทย์นัด และรับยาตามแผนการรักษา การได้ยาไม่ครบ หรือระยะเวลาไม่ตรงกำหนด ก่อให้เกิดผลเสียต่อการรักษา ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องเลื่อนระยะเวลาการให้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง

การเก็บรักษา

เก็บยาในภาชนะบรรจุจากผู้ผลิตที่อุณหภูมิ 15°C ถึง 30°C (องศาเซลเซียส) และป้องกันแสง

ข้อควรระวัง

ควรติดตามผลการรักษาเป็นระยะ โดยมาตรวจตามแพทย์นัด ให้ยาตามแผนการรักษา การได้ยาไม่ครบ หรือระยะเวลาไม่ตรงกำหนด ก่อให้เกิดผลเสียต่อการรักษา ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องเลื่อนระยะเวลาการให้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง

  • ยาเออริโนทีแคน (irinotecan) มีผลต่อไขกระดูกทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด และเม็ดเลือดแดงลดลง ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย หรือภาวะเลือดออกง่าย
  • ควรหลีกเลี่ยงการพบปะกับคนที่เป็นหวัด หัด สุกใส วัณโรค มีไข้ หรือติดเชื้ออื่น ๆ หากมีอาการผิดปกติ ได้แก่ ไข้สูง หนาวสั่น ปัสสาวะแสบขัด เจ็บคอ ท้องเสีย เหนื่อยหอบผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ และแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่าท่านกำลังรักษาด้วยยาเคมีบำบัดอยู่
  • ระหว่างที่ได้รับการรักษาด้วยยาเออริโนทีแคน ท่านไม่ควรได้รับวัคซีนใด ๆ โดยไม่ได้แจ้งแพทย์ เนื่องจากยาทำให้ภูมิคุ้มกันของท่านลดลง และมีโอกาสติดเชื้อจากวัคซีนที่ท่านได้รับ นอกจากนี้บุคคลที่ท่านอาศัยอยู่ด้วยก็ไม่ควรได้รับวัคซีนโปลิโอ เพราะอาจทำให้ท่านได้รับเชื้อไวรัสโปลิโอได้
  • ควรพบแพทย์ทันทีถ้าท่านมีเลือดออกผิดปกติ ปัสสาวะหรืออุจจาระเป็นเลือด ควรระมัดระวังการใช้ไหมขัดฟัน หรือไม้จิ้มฟัน และแจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่าใช้ยานี้อยู่
  • ยาเออริโนทีแคน สามารถทำให้เกิดอาการท้องร่วงทั้งแบบเกิดเร็วและเกิดช้า
ท้องร่วงแบบเกิดเร็ว (early diarrhea) เกิดขึ้นระหว่างได้รับยาหรือเกิดขี้นในระยะเวลาสั้น ๆ หลังจากได้รับยา โดยมีอาการเพียงชั่วคราว และอาจมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น เยื่อจมูกอักเสบ (rhinitis), น้ำลายเพิ่มขึ้น (increased salivation), รูม่านตาหด (miosis) , น้ำตาไหล (lacrimation), ภาวะหลั่งเหงื่อมาก (diaphoresis), อาการหน้าแดง (flushing), ลำไส้เคลื่อนตัวมากจนเกิดอาการปวดเกร็ง ท้องร่วงแบบเกิดช้า (late diarrhea) มักเกิดหลังให้ยาไปมากกว่า 24 ชั่วโมง ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตเนื่องจากเกิดเป็นระยะเวลานาน และนำไปสู่ภาวะขาดน้ำ , เสียสมดุลเกลือแร่ หรือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis) แพทย์อาจให้การรักษาด้วยยาโลเพอราไมด์ (loperamide) ให้สารน้ำและเกลือแร่ทดแทนหากเกิดภาวะขาดน้ำและยาปฏิชีวนะในกรณีที่มีภาวะลำไส้เคลื่อนไหวน้อย (ileus) มีไข้ หรือ เม็ดเลือดขาวต่ำมาก

อาการไม่พึงประสงค์

ยาอาจทำให้เกิดอาการข้างเคียงบางอย่างที่ไม่ต้องการ ถึงแม้ว่าอาการข้างเคียงต่อไปนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นทั้งหมด แต่หากเกิดอาการข้างเคียงขึ้นควรได้รับการรักษาที่เหมาะสม

ก. พบแพทย์ทันทีหากมีอาการต่อไปนี้

  • เจ็บหน้าอก
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง swollen stomach
  • น้ำหนักเพิ่มขึ้นผิดปกติ
  • แขน ขาบวม
  • ผื่นลมพิษ คัน
  • หายใจ หรือ กลืนลำบาก

ข.อาการข้างเคียงอื่น ๆ อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา อาการข้างเคียงเหล่านี้จะหายไปในระหว่างการรักษาหรือหยุดยาไปแล้วเนื่อง จากร่างกายจะปรับตัวเข้ากับยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถ้าอาการข้างเคียงเหล่านี้เกิดขึ้นติดต่อกันนาน หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของท่าน

  • คลื่นไส้ อาเจียน
  • ท้องผูก
  • แผลในปาก
  • แสบร้อนยอดอก
  • เบื่ออาหาร
  • น้ำหนักลด
  • อ่อนเพลีย

ยานี้อาจทำให้ผมร่วงขณะใช้ยา หลังจากหยุดยาแล้วผมจะกลับมางอกตามปกติ

ค. อาการข้างเคียงอื่น ๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยบางราย หากท่านสังเกตเห็นอาการข้างเคียงอื่น ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

กลุ่มยา

ยานี้จัดอยู่ในกลุ่มยาต่อไปนี้

ยาที่เกี่ยวข้อง

ยานี้เกี่ยวข้องกับยาต่อไปนี้

Doxorubicin, Doxorubicin liposome , Epirubicin, Etoposide , Idarubicin , Mitoxantrone , Topotecan

ชื่อทางการค้า

ยานี้มีชื่อทางการค้าต่อไปนี้

Campto (concentrate for infusion) (แคมป์โต ยาฉีด), Irenax injection (ไอรีแน็กซ์ ยาฉีด), Irinotel injection (อิริโนเทล ยาฉีด), DBL Irinotecan injection concentrate, Irino solution for I.V. infusion (อิริโน่ โซลูชั่น ยาฉีด), Trinotecan injection (ทริโนทีแคน ยาฉีด), Irinoll injection (อายรินอลล์ ยาฉีด), Campto (concentrate for infusion 20mg/ml)

ข้อมูลนี้ไม่สมบูรณ์ ยานี้อาจจะยังมีชื่อทางการค้าอื่นที่ไม่ได้แสดงในนี้ หรือชื่อทางการค้าที่แสดงในนี้อาจจะไม่อนุญาตให้จำหน่ายแล้ว

แหล่งอ้างอิง

  1. กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นทะเบียนยาสามัญสำหรับยาเดี่ยว. Irinotecan . Available at: http://wwwapp1.fda.moph.go.th/ed2547/?url=14 Access Date: July 25, 2010.
  2. วิลาวัณย์ พิชัยรัตน์ และ สมสมัย สุธีรศานต์. การดูแลตนเองเมื่อได้รับยาเคมีบำบัด [สำหรับผู้ป่วยเเละครอบครัว] พิมพ์ครั้งที่ 2 . โรงพยาบาลสงขลานครินทร์. 2552 หน้า 5-19
  3. CPM medica. MIMS Thailand Online. Available at http://www.mims.com. Access Date: July 25, 2010.
  4. Dailymed current medication information . Irinotecan. Available at: http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?id=19064 Date: July 25, 2010.
  5. DRUGDEX® System:Klasco RK (Ed): DRUGDEX® System (electronic version). Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado, USA. Available at: http://www.thomsonhc.com (cited: 25/7/2010).
  6. Medina PJ and Fausel C. Cancer Treatment and Chemotherapy. In : DiPiro JT, Talbert RL, Yee GC, Matzke GR, Wells BG and Posey LM , editors.PharmacotherapyA Pathophysiologic Approach 7th ed. New York: McGraw-Hill; 2008. p. 2085-2108.
  7. MedlinePlus Trusted Health Information for You. Irinotecan Injection. Available at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a608043.html. Access Date: July 25, 2010.
  8. The Merck Manuals Online medical Library The Merck Manual for Healthcare Professionals: Irinotecan Drug Information Provided by Lexi-Comp. Available at: http://www.merck.com/mmpe/lexicomp/topotecan.html
Access Date: July 25, 2010.


ไตรรัตน์ แก้วเรือง
โพยม วงศ์ภูวรักษ์
25 กรกฎาคม 2553 06 กันยายน 2553
เพื่อนแนะนำ : เงินด่วน 30 นาทีถูกกฎหมาย, เราชนะรอบ 4, ยืมเงิน 3000 ด่วน, แอพผ่อนของ, กู้เงิน, สมัครบัตรเครดิต, สินเชื่อไม่เช็ค บูโรถูกกฎหมาย