อ่าน: 209
Doxorubicin liposome (ดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม)
ดอกโซรูบิซิน (doxorubicin) เป็นยาในกลุ่มแอนทราซัยคลิน (anthracycline antibiotics) ซึ่งได้จากเชื้อแบคทีเรีย Streptomyces peucetius var. caesius ทำหน้าที่ยับยั้งเอนไซม์โทโพไอโซเมอเรสโดยแทรกเข้าไปในสายดีเอ็นเอ (intercalating topoisomerase inhibitors) ของเซลล์มะเร็ง นอกจากนั้นยังทำให้เกิดอนุมูลอิสระ(free radical) ไปทำลายดีเอ็นเออีกด้วย
ดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin or pegylated liposomal doxorubicin) คือ ดอกโซรูบิซินที่ถูกห่อหุ้มด้วยไขมันชนิดฟอสโฟลิพิดสองชั้น (phospholipid bilayer) ที่ต่อด้วยพอลีเอทิลีนไกลคอล (polyethylene glycol) เพื่อป้องกันไม่ให้เม็ดเลือดขาวฟาโกไซต์กำจัดยาออกจากร่างกาย (mononuclear phagocyte system) ทำให้ยาอยู่ในกระแสเลือดได้นานขึ้น นอกจากนี้ จากการศึกษาการใช้ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซมเปรียบเทียบกับดอกโซรูบิซินแบบธรรมดา ในการรักษามะเร็งเต้านมระยะแพร่กระจาย พบว่ายาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซมลดอาการพิษต่อหัวใจได้โดยมีประสิทธิภาพใกล้เคียงกัน
ดอกโซรูบิซิน ใช้รักษาโรคมะเร็งต่าง ๆ เช่น
1. มะเร็งรังไข่ (ovarian cancer)
- ใช้รักษามะเร็งรังไข่ในผู้ป่วยที่โรคมีการก้าวไปข้างหน้า (progress) หรือกลับเป็นซ้ำหลังจากที่ได้รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดสูตรที่มีสารประกอบแพลทินัม (platinum-based chemotherapy)
2.
มะเร็งเนื้อเยื่อเกี่ยวพันคาโปซิ ในผู้ป่วยเอดส์ (AIDS-related Kaposi’s sarcoma)3.
มะเร็งไขกระดูกที่เกี่ยวกับพลาสมาเซลล์ (multiple myeloma)
- ใช้ร่วมกับบอร์เทโซมิบ (bortezomib) ในการรักษามะเร็งไขกระดูกที่เกี่ยวกับพลาสมาเซลล์
ดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม อาจใช้เพื่อรักษาโรคมะเร็งอื่น ๆได้อีก ดังนั้นหากมีข้อสงสัยควรสอบถามแพทย์หรือเภสัชกร
โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านเคยมีอาการผิดปกติใดๆหรือมี ประวัติการแพ้ยาดอกโซรูบิซิน (doxorubicin) หรือ ยาอื่นในกลุ่มแอนทราซัยคลิน (anthracyclines) หรือส่วนประกอบใด ๆ ในยานี้ รวมทั้งการมีประวัติเคยแพ้สารอื่นๆ เช่น อาหาร, สารกันเสีย, สี เป็นต้น
- ยาเคมีบำบัดมีผลต่อไขกระดูกทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดขาวลดลง ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย ควรรับประทานอาหารที่สะอาด และปรุงสุกเเล้วใหม่ ๆ ควรงดรับประทานผักสด หรือผลไม้ที่รับประทานทั้งเปลือก หากต้องการรับประทานควรล้างให้สะอาดและปอกเปลือกก่อนรับประทาน
- หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ระหว่างใช้ยานี้
ABCDX
รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'D' สำหรับสตรีมีครรภ์
ยามีความเสี่ยงในการก่อให้เกิดความผิดปกติต่อทารกในครรภ์ อย่างไรก็ตาม อาจใช้ยานี้ได้ หากพิจารณาแล้วว่าประโยชน์จากการใช้ยามีมากกว่าความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์ ดังนั้นการพิจารณาใช้ยาให้อยู่ในดุลยพินิจของแพทย์
ดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ก่อให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนของสัตว์ทดลอง โปรดแจ้งแก่แพทย์หากกำลังวางแผนจะมีบุตร เนื่องจากยาดอกโซรูบิซิน อาจทำให้ทารกในครรภ์เสียชีวิตหรือเกิดทารกวิรูปได้เมื่อให้ยาในหญิงตั้งครรภ์ สตรีวัยเจริญพันธุ์ควรใช้วิธีคุมกำเนิดระหว่างใช้ยานี้
ยาดอกโซรูบิซิน (doxorubicin) สามารถผ่านออกทางน้ำนมได้ โปรดแจ้งแก่แพทย์หากท่านกำลังให้นมบุตร หรือตั้งใจจะให้นมบุตรในระหว่างที่ได้รับยาดอกโซรูบิซินเนื่องจากยาอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรง จึงไม่แนะนำให้ทารกได้รับน้ำนมมารดาระหว่างใช้ยานี้
ยังไม่มีการพิสูจน์ถึงความปลอดภัยและประสิทธิผลของการใช้ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ในเด็ก
มีการศึกษาการใช้ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ในผู้ป่วยสูงอายุ 65 ปีขึ้นไป ไม่พบว่ามีความแตกต่างด้านประสิทธิผลและความปลอดภัยเมื่อเทียบกับผู้ป่วยวัยอื่นๆ
ถึงแม้ว่ายาบางอย่างไม่ควรใช้ร่วมกัน ในบางกรณีที่จำเป็นอาจใช้ร่วมกันได้ถึงแม้ว่าอันตรกิริยาอาจเกิดขึ้นก็ตาม โดยแพทย์อาจปรับเปลี่ยนขนาดยาหรืออาจมีข้อควรระวังอื่นๆ ที่จำเป็น ท่านต้องแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านกำลังใช้ยาต่อไปนี้ร่วมอยู่ด้วย
| คาร์บามาซีพีน (carbamazepine) |
ซิสแพลทิน (cisplatin) |
ไซโคลสพอริน (cyclosporine) |
| โดซีแทกเซล (docetaxel) |
ฟอสเฟนิทอยด์ (fosphenytoin) |
แพคลิแทกเซล (paclitaxel) |
| เฟนิทอยด์ (phenytoin) |
ทราสทูซูแมบ (trastuzumab) |
| วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ (influenza virus vaccine, live) |
วัคซีนโรคหัด (measles virus vaccine, live) |
| วัคซีนโรคคางทูม (mumps virus vaccine, live) |
วัคซีนโรคโปลิโอ (poliovirus vaccine, live) |
| วัคซีนโรตาไวรัส (rotavirus vaccine, live) |
วัคซีนโรคหัดเยอรมัน (rubella virus vaccine, live) |
| วัคซีนโรคฝีดาษ (smallpox vaccine) |
วัคซีนไทฟอยด์ (typhoid vaccine) |
| วัคซีนโรคอีสุกอีใส (varicella virus vaccine) |
วัคซีนไข้เหลือง (yellow fever vaccine) |
| วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG vaccine) |
ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น
- โรคอีสุกอีใส อาจทำให้โรครุนแรงขึ้น
- โรคงูสวัด อาจทำให้โรครุนแรงขึ้น
- โรคที่เกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน
- ภาวะเลือดจาง
- โรคติดเชื้อต่าง ๆ ยาดอกโซรูบิซิน (doxorubicin) จะลดภูมิคุ้มกันของร่างกาย
- โรคตับ หรือ ไต
- โรคหัวใจ
- โรคเกาต์ (gout)
ยามีจำหน่ายในรูปแบบยาฉีด
- ยานี้ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์
- สารละลายยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ใช้สำหรับฉีดเข้าหลอดเลือดดำ เป็นยาที่เตรียมโดยเภสัชกร และให้ยาโดยพยาบาลผู้มีความเชี่ยวชาญในการให้ยาเคมีบำบัด ห้ามฉีดเข้ากล้ามเนื้อ หรือใต้ผิวหนัง
- ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม อาจทำให้ท่านมีอาการคลื่นไส้อาเจียน หากทนไม่ได้ ท่านต้องแจ้งแพทย์หรือพยาบาลที่ดูแล
- ควรให้ความร่วมมือในการติดตามผลการรักษาเป็นระยะ โดยมาตรวจตามแพทย์นัด และรับยาตามแผนการรักษา การได้ยาไม่ครบ หรือระยะเวลาไม่ตรงกำหนด ก่อให้เกิดผลเสียต่อการรักษา ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องเลื่อนระยะเวลาการให้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง
ขนาดยาของยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น น้ำหนัก ส่วนสูงของผู้ป่วย ชนิดและระยะของโรคมะเร็งที่ผู้ป่วยเป็น รวมทั้งผลการตอบสนองต่อยาของผู้ป่วยแต่ละราย โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะเป็นผู้วิเคราะห์ แนะนำ และกำหนดเวลา และมีเภสัชกรผู้เตรียมยาเคมีบำบัด ตรวจสอบขนาดยาที่ท่านได้รับ เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้ป่วย นอกจากนี้ความถี่ของการให้ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม อาจแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสูตรยาที่ใช้ และสภาพร่างกายของผู้ป่วย เช่น ทุกสัปดาห์ หรือทุกเดือน บางครั้งอาจต้องหยุดยาชั่วคราว เพื่อให้ร่างกายมีเวลาพัก และซ่อมแซมเซลล์ปกติให้แข็งแรงพอที่จะให้ยาในครั้งต่อไปได้
ควรให้ความร่วมมือในการติดตามผลการรักษาเป็นระยะ โดยมาตรวจตามแพทย์นัด และรับยาตามแผนการรักษา การได้ยาไม่ครบ หรือระยะเวลาไม่ตรงกำหนด ก่อให้เกิดผลเสียต่อการรักษา ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องเลื่อนระยะเวลาการให้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง
เก็บยาในภาชนะบรรจุยาจากผู้ผลิต ที่อุณหภูมิ 2° ถึง 8°C (องศาเซลเซียส) และป้องกันแสง ห้ามแช่แข็ง
ควรติดตามผลการรักษาเป็นระยะ โดยมาตรวจตามแพทย์นัด ให้ยาตามแผนการรักษา การได้ยาไม่ครบ หรือระยะเวลาไม่ตรงกำหนด ก่อให้เกิดผลเสียต่อการรักษา ถ้ามีเหตุจำเป็นต้องเลื่อนระยะเวลาการให้ยา ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง
- ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) มีผลต่อไขกระดูกทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด และเม็ดเลือดแดงลดลง ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย หรือภาวะเลือดออกง่าย
- ควรพบแพทย์ทันทีถ้าท่านมีเลือดออกผิดปกติ ปัสสาวะหรืออุจจาระเป็นเลือด ควรระมัดระวังการใช้ไหมขัดฟัน หรือไม้จิ้มฟัน และแจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่าใช้ยานี้อยู่
- ควรหลีกเลี่ยงการพบปะกับคนที่เป็นหวัด หัด สุกใส วัณโรค มีไข้ หรือติดเชื้ออื่นๆ หากมีอาการผิดปกติ ได้แก่ ไข้สูง หนาวสั่น ปัสสาวะแสบขัด เจ็บคอ ท้องเสีย เหนื่อยหอบผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ และแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่าท่านกำลังรักษาด้วยยาเคมีบำบัดอยู่
- ระหว่างที่ได้รับการรักษาด้วยยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) ท่านไม่ควรได้รับวัคซีนใดๆ โดยไม่ได้แจ้งแพทย์ เนื่องจากยาทำให้ภูมิคุ้มกันของท่านลดลง และมีโอกาสติดเชื้อจากวัคซีนที่ท่านได้รับ นอกจากนี้บุคคลที่ท่านอาศัยอยู่ด้วยก็ไม่ควรได้รับวัคซีนโปลิโอ เพราะอาจทำให้ท่านได้รับเชื้อไวรัสโปลิโอได้
- การใช้ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) อาจทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายที่นำไปสู่การเกิดหัวใจวายได้ ซึ่งอาจเกิดหลังจากหยุดยาไปแล้วก็ได้ ผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดควรใช้ยาด้วยความระมัดระวัง และแพทย์ผู้รักษาจะทำการติดตามค่าการทำงานของหัวใจหากจำเป็นต้องใช้ยา
- ปฏิกิริยาขณะหยดยาเข้าหลอดเลือด (infusion reactions) อาจเกิดขึ้นได้ขณะรับยา โดยมีอาการดังนี้ หน้าแดง, หายใจสั้น, หน้าบวม, ปวดศีรษะ, สั่น, เจ็บหน้าอก, ปวดหลัง, ไข้, ใจเต้นเร็ว, คัน, แน่นหน้าอก หายใจไม่ออก, ความดันต่ำ เป็นต้น โดยอาการจะหายไปภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังจากรับยาเสร็จ หรืออาจหายไปเมื่อลดอัตราเร็วของการหยดยาเข้าหลอดเลือด
- ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) เป็นยาที่ทำให้เกิดการระคายเคือง ควรระวังไม่ให้ยารั่วออกนอกหลอดเลือด โดยไม่ขยับแขนข้างที่ให้ยา หากยารั่วออกนอกหลอดเลือดอาจมีความรู้สึกเจ็บ แสบร้อน ให้รีบแจ้งพยาบาลผู้ดูแลทันที
ยาอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์บางอย่างที่ไม่ต้องการ ซึ่งอาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดกับผู้ใช้ยาทุกราย แต่หากเกิดอาการไม่พึงประสงค์ขึ้นควรได้รับการรักษาที่เหมาะสม
ก. พบแพทย์หรือแจ้งพยาบาลทันทีหากมีอาการต่อไปนี้
พบไม่บ่อย
- หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ, เจ็บบริเวณที่ฉีดยา , หายใจสั้น, ขาหรือเท้าบวม
พบน้อย
- ถ่ายดำ, ปัสสาวะเป็นเลือด, เลือดออกผิดปกติ หรือมีจ้ำเลือด
ข. พบแพทย์โดยเร็ว หากมีอาการต่อไปนี้
- ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) อาจทำให้เกิดกลุ่มอาการพาลมาร์-แพลนเทอร์ อีริโทรดีอีสทีเซีย (palmar-planter erythrodysesthesia syndrome) หรือกลุ่มอาการ มือ-เท้า (hand-foot syndrome) ซึ่งเกิดจากยาปริมาณน้อย ๆ ค่อย ๆ รั่วออกจากหลอดเลือดขนาดเล็กที่มือและเท้า ยาที่รั่วออกมาจึงทำลายเนื้อเยื่อที่อยู่รอบ ๆ หลอดเลือด โดยเริ่มแรกอาจมีความรู้สึกเหมือนมีหนามแทงปลายมือ ปลายเท้า จากนั้นอีก 2-3 วัน จะรู้สึกเจ็บ ปวด ขณะจับสิ่งของ หรือเดิน ฝ่ามือและฝ่าเท้า บวม แดง ทั้งสองข้าง อาจมีผิวหนังลอกร่วมด้วย
พบบ่อยมาก
พบไม่บ่อย
- ไอหรือเสียงแหบ ร่วมกับมีไข้, ปวดข้อ, ปวดบั้นเอวร่วมกับมีไข้, มีเส้นสีแดงตามแนวของเส้นเลือดที่ฉีดยา , ปวดท้อง
พบน้อย
ค. อาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา อาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้จะหายไปในระหว่างการรักษาหรือหยุดยาไปแล้วเนื่อง จากร่างกายจะปรับตัวเข้ากับยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถ้าอาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้เกิดขึ้นติดต่อกันนาน หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของท่าน
พบบ่อยมาก
- คลื่นไส้อาเจียน
- ยาดอกโซรูบิซินชนิดลิโพโซม (liposomal doxorubicin) อาจทำให้เกิดกลุ่มอาการพาลมาร์-แพลนเทอร์ อีริโทรดีอีสทีเซีย (palmar-planter erythrodysesthesia syndrome) หรือกลุ่มอาการ มือ-เท้า (hand-foot syndrome) ซึ่งเกิดจากยาปริมาณน้อย ๆ ค่อย ๆ รั่วออกจากหลอดเลือดขนาดเล็กที่มือและเท้า ยาที่รั่วออกมาจึงทำลายเนื้อเยื่อที่อยู่รอบ ๆ หลอดเลือด โดยเริ่มแรกอาจมีความรู้สึกเหมือนมีหนามแทงปลายมือ ปลายเท้า จากนั้นอีก 2-3 วัน จะรู้สึกเจ็บ ปวด ขณะจับสิ่งของ หรือเดิน ฝ่ามือและฝ่าเท้า บวม แดง ทั้งสองข้าง อาจมีผิวหนังลอกร่วมด้วย
- ปัสสาวะอาจมีสีแดงหรือสีสั้มหลังจากได้รับยาเป็นเวลา 1-2 วัน ซึ่งเป็นสีจากยาไม่ใช่เลือด แต่หากปัสสัสวะมีสีแดงเข้มขึ้นหรือสีน้ำตาลให้ปรึกษาแพทย์ทันที
พบไม่บ่อย
- ฝ่ามือ เล็บ หรือฝ่าเท้าคล้ำขึ้น , ท้องเสีย
ยานี้อาจทำให้ผมร่วงขณะใช้ยา หลังจากหยุดยาแล้วผมจะกลับมางอกตามปกติ
ง. อาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยบางราย หากท่านสังเกตเห็นอาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ยานี้จัดอยู่ในกลุ่มยาต่อไปนี้
ยานี้เกี่ยวข้องกับยาต่อไปนี้
Doxorubicin, Epirubicin, Etoposide , Idarubicin , Irinotecan , Mitoxantrone , Topotecan
ยานี้มีชื่อทางการค้าต่อไปนี้
Caelyx injection, Lipo-Dox liposome injection 2 mg/ml. (ไลโป-ด๊อก ไลโปโซม อินเจคชั่น 2 มก./มล.)
ข้อมูลนี้ไม่สมบูรณ์ ยานี้อาจจะยังมีชื่อทางการค้าอื่นที่ไม่ได้แสดงในนี้ หรือชื่อทางการค้าที่แสดงในนี้อาจจะไม่อนุญาตให้จำหน่ายแล้ว
- กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นทะเบียนยาสามัญสำหรับยาเดี่ยว. Doxorubicin . Available at: http://wwwapp1.fda.moph.go.th/ed2547/?url=14 Access Date: July 31, 2010.
- วิลาวัณย์ พิชัยรัตน์ และ สมสมัย สุธีรศานต์. การดูแลตนเองเมื่อได้รับยาเคมีบำบัด [สำหรับผู้ป่วยเเละครอบครัว] พิมพ์ครั้งที่ 2 . โรงพยาบาลสงขลานครินทร์. 2552 หน้า 5-19
- CPM medica. MIMS Thailand Online. Available at http://www.mims.com. Access Date: July 31, 2010.
- Dailymed current medication information . Doxorubicin. Available at: http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?id=17003 Date: July 31, 2010.
- DRUGDEX® System:Klasco RK (Ed): DRUGDEX® System (electronic version). Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado, USA. Available at: http://www.thomsonhc.com (cited: 31/7/2010).
- MedlinePlus Trusted Health Information for You. Doxorubicin. Available at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a682221.html. Access Date: July 31, 2010.
- O’Brien ME, Wigler N, Inbar M, et al. Reduced cardiotoxicity and comparable efficacy in a phase III trial of pegylated liposomal doxorubicin HCl (CAELYX/Doxil) versus conventional doxorubicin for first-line treatment of metastatic breast cancer. Ann Oncol 2004;15:440–449.
- The Merck Manuals Online medical Library The Merck Manual for Healthcare Professionals: Doxorubicin Drug Information Provided by Lexi-Comp. Available at: http://www.merck.com/mmpe/lexicomp/doxorubicin.html Access Date: July 31, 2010.
