อ่าน: 1331
Small_font Large_font

Sulfonamides or Sulfas, Antimicrobial (ยากลุ่มซัลโฟนาไมด์หรือซัลฟาท ที่เป็นยาต้านจุลชีพ)

คำอธิบายพอสังเขป

ยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides) หรือซัลฟา (sulfas) เป็นสารประกอบอินทรีย์กำมะถัน (organic sulfur compounds) ที่มีเอไมด์ของกรดซัลโฟนิค [(the amides of sulfonic acids (-SO2NH2)] อยู่ในโครงสร้างทางเคมี ตัวอย่างยาที่มีโครงสร้างลักษณะนี้ เช่น ฟูโรซีไมด์ (furosemide), ยาลดน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน (oral antidiabetics), ยารักษาต้อหินชนิดรับประทาน เช่น อะเซทาโซลาไมด์ (acetazolamide) เมทาโซลาไมด์

สำหรับยากลุ่มซัลโฟนาไมด์หรือซัลฟา (sulfonamides or sulfas) ที่เป็นยาต้านเชื้อจุลชีพใช้สำหรับรักษาและป้องกันการติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อแบคทีเรียในทางปัสสาวะ, ลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรังเป็นแผลเปื่อย (ulcerativecolitis) นอกจากนี้อาจใช้รักษาข้ออักเสบรูมาตอยด์ (rheumatoid arthritis) หรือใช้ร่วมกับยาอื่นในการรักษาโรคมาลาเรีย เป็นต้น

  • ยาในยากลุ่มซัลโฟนาไมด์มีหลายชนิด แต่ละชนิดใช้ในการรักษาการติดเชื้อที่ต่างกัน
  • ยาตัวหนึ่ง ๆ ในกลุ่มนี้อาจใช้ทดแทนตัวอื่นๆ ในกลุ่มเดียวกันไม่ได้ บางครั้งอาจให้ร่วมกับยาฆ่าเชื้อ (ยาปฏิชีวนะ) ตัวอื่น ๆ
  • ยาในยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ไม่ได้ใช้รักษาไข้หวัดหรือการติดเชื้อไวรัสอื่น ๆ

ก่อนการใช้ยา

การแพ้ยา

โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านเคยมีอาการผิดปกติใดๆหรือมี ประวัติการแพ้ยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides) ซัลฟา (sulfa medicines) , ฟูโรซีไมด์ (furosemide) ,ยาลดน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน (oral antidiabetics), ยารักษาต้อหินชนิดรับประทาน เช่น อะเซทาโซลาไมด์ (acetazolamide) เมทาโซลาไมด์ หรือส่วนประกอบใด ๆ ในยานี้ รวมทั้งการมีประวัติเคยแพ้สารอื่นๆ เช่น อาหาร, สารกันเสีย, สี เป็นต้น

อาหารและเครื่องดื่มที่ต้องระวัง

  • ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานวิตามินซี น้ำผลไม้ หรืออาหารที่มีความเป็นกรดในปริมาณมากระหว่างรับประทานยานี้ เพื่อป้องกันการเกิดผลึกในปัสสาวะ (crystalluria)
  • ควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร หรือยาที่มีส่วนผสมเซนต์จอห์นเวิร์ธ (St John’s wort) เนื่องจากอาจทำให้ผิวหนังมีความไวต่อแสงมากขึ้น

ตั้งครรภ์

ABCDX

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'C' สำหรับสตรีมีครรภ์

จากการศึกษาในสัตว์พบว่ายาทำให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนในครรภ์ แต่ไม่มีรายงานการศึกษาที่ควบคุมอย่างดีในมนุษย์ หรือ ไม่มีรายงานการศึกษาในมนุษย์และสัตว์ถึงผลของยาต่อตัวอ่อนหรือทารกในครรภ์ ดังนั้น ควรใช้ยานี้เมื่อมีการประเมินแล้วว่าจะเกิดประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงในการเกิดความผิดปกติของทารกในครรภ์

ไม่มีการศึกษาการใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์ แต่จากการศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่ายาในกลุ่มซัลโฟนาไมด์บางชนิด ก่อให้เกิดความผิดปกติตัวตัวอ่อนหนูทดลอง เช่น ปากแหว่งเพดาโหว่ และมีความผิดปกติเกิดขึ้นกับกระดูก

ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้ในระหว่างคลอดบุตร เนื่องจากยานี้อาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ต่อทารกในครรภ์

กำลังให้นมบุตร

ยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides) สามารถผ่านเข้าสู่น้ำนมได้
ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้ระหว่างให้นมบุตร อาจเกิดอาการข้างเคียงต่อตับ เกิดภาวะเลือดจาง ในทารกที่ได้รับน้ำนม โดยเฉพาะทารกที่มีภาวะพร่องเอนไซม์กลูโคส-6-ฟอสเฟตดีไฮโดรจีเนส [glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD)]

เด็ก

ไม่แนะนำให้ใช้ยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides) ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน เว้นแต่แพทย์สั่ง

ผู้สูงอายุ

ผู้ป่วยสูงอายุมักไวต่อยาสูตรผสมระหว่างยากลุ่มซัลโฟนาไมด์และไทรเมโทพริม (sulfonamides and trimethoprim) มักจะมีอาการข้างเคียงทางผิวหนังที่รุนแรง หรืออาการข้างเคียงทางระบบเลือด

ยาอื่นที่ใช้อยู่

ถึงแม้ว่ายาบางอย่างไม่ควรใช้ร่วมกัน ในบางกรณีที่จำเป็นอาจใช้ร่วมกันได้ถึงแม้ว่าอันตรกิริยาอาจเกิดขึ้นก็ตาม โดยแพทย์อาจปรับเปลี่ยนขนาดยาหรืออาจมีข้อควรระวังอื่นๆ ที่จำเป็น ท่านต้องแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านกำลังใช้ยาต่อไปนี้ร่วมอยู่ด้วย

  • พาราเซทามอล (paracetamol) ในขนาดยาสูง ๆ และใช้เป็นระยะเวลานาน
  • นาลทรีโซน (naltrexone) ในขนาดยาสูงๆ และใช้เป็นระยะเวลานาน
  • กรดวาลโพรอิก (valproic acid) การใช้ร่วมกันอาจเพิ่มอาการข้างเคียงต่อตับ
  • มีเทนามีน (methenamine) การใช้ร่วมกันอาจเพิ่มอาการข้างเคียงของยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides)
  • ยาลดระดับน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน (oral antidiabetics) การใช้ยาร่วมกันอาจเพิ่มอาการข้างเคียงต่อระบบเลือด และ/หรือ อาการข้างเคียงของยาลดระดับน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน
  • วิตามินเค (vitamin K) การใช้ยาร่วมกันอาจเพิ่มอาการข้างเคียงต่อระบบเลือด
อะมิโอดาโรน (amiodarone) แนนโดรโลน (nandrolone) ออกซานโดรโลน ( oxandrolone)
ออกซีเมโทโลน (oxymetholone) สตาโนโซลอล (stanozolol) ฮอร์โมนเพศชาย (androgens)
ยาต้านไทรอยด์ (antithyroid agents) คาร์บามาซีพีน (carbamazepine คาร์มัสทีน (carmustine)
คลอโรควิน (chloroquine) แดนโทรลีน (dantrolene) ดาวโนรูบิซิน (daunorubicin)
ไดซัลฟิแรม (disulfiram) ฮอร์โมนเพศหญิง (estrogens) เกลือทอง (gold salts)
เมอร์แคปโทเพียวรีน (mercaptopurine) ยาคุมกำเนิดชนิดรับประทาน (oral contraceptive) อะซีโทเฟนาซีน (acetophenazine)
คลอร์โพรมาซีน (chlorpromazine) ฟลูเฟนาซีน (fluphenazine) เมโซริดาซีน (mesoridazine)
เพอร์เฟนาซีน (perphenazine) โพรคลอร์เพอราซีน (prochlorperazine) โพรมาซีน (promazine)
โพรเมทาซีน (promethazine) ไทออริดาซีน (thioridazine) ไทรฟลูออโรเพอราซีน (trifluoroperazine)
ไทรฟลูโพรมาซีน (triflupromazine) ไทรเมพราซีน (trimepazine) พลิคามัยซิน (plicamycin)
กรดอะซีโทไฮดรอกซามิค (acetohydroxamic acid) ฟิวราโซลิโดน (furazolidone) ไนโทรฟิวแรนทอยด์ (nitrofurantoin)
ไพรมาควิน (primaquine) โพรเคนาไมด์ (procainamide) ควินิดีน (quinidine)
ควินีน (quinine) ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulants) ไฮดรอกซีคลอโรควิน (hydroxychloroquine)
แดพโซน (dapsone) เมทโทเทรกเซต (methotrexate) เฟนิทอยด์ (phenytoin)
เมทิลโดปา (methyldopa)

ภาวะโรคร่วม

ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยาสูตรผสมระหว่างยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides)ท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น

  • เลือดจาง หรือโรคอื่นทางระบบเลือด
  • ภาวะพร่องเอนไซม์กลูโคส-6-ฟอสเฟตดีไฮโดรจีเนส [glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD)]
  • โรคตับหรือโรคไต
  • พอร์ฟีเรีย (porphyria) โรคพันธุกรรมซึ่งผู้ป่วยขาดเอนไซม์บางชนิดในการสังเคราะห์ฮีม (heme) ส่งผลให้เกิดการคั่งของพอร์เฟอริน จนมีการขับออกมากทางปัสสาวะทำให้ปัสสาวะมีสีม่วงแดง และเกิดอาการต่าง ๆ เช่นปวดท้องและผิวหนังมีความไวต่อแสงผิดปรกติ เป็นต้น

กลุ่มยา

รายการนี้เกี่ยวข้องกับกลุ่มยาต่อไปนี้

ยา

ยาต่อไปนี้อยู่ในกลุ่มยานี้

แหล่งอ้างอิง

  1. Micromedex Thomson Healthcare. Advice for the Patient Drug Information in Lay Language USP DI, volume ll. 25th ed. Massachusetts: Micromedex Thomson Healthcare, 2005: p 1516-1519.
  2. The Merck Manuals Online medical Library The Merck Manual for Healthcare Professionals: Sulfadiazine Drug Information Provided by Lexi-Comp. Available at: http://www.merck.com/mmpe/lexicomp/neomycin.html Access Date: May 19, 2010.

ไตรรัตน์ แก้วเรือง
โพยม วงศ์ภูวรักษ์
24 พฤษภาคม 2553 08 กรกฎาคม 2553
เพื่อนแนะนำ : เงินด่วน 30 นาทีถูกกฎหมาย, เราชนะรอบ 4, ยืมเงิน 3000 ด่วน, แอพผ่อนของ, กู้เงิน, สมัครบัตรเครดิต, สินเชื่อไม่เช็ค บูโรถูกกฎหมาย