คำอธิบายพอสังเขป

ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) ประกอบด้วยตัวยาสำคัญ คือ

• เดกซาเมทาโซน (dexamethasone) เป็นยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroids) หรืออาจเรียกสั้น ๆ ว่า สเตอรอยด์ หรือ สเตียรอยด์ เดกซาเมทาโซนมีฤทธิ์ลดอาการอักเสบและการแพ้ เช่น อาการระคายเคือง บวม แดง คัน
• โทบรามัยซิน (tobramycin) เป็นยาปฏิชีวนะกลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (aminoglycosides) ใช้สำหรับรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรีย ออกฤทธิ์โดยยับยั้งการสร้างโปรตีนของแบคทีเรีย

ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซนและโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตาใช้รักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียของดวงตาที่มีการอักเสบชนิดรุนแรงฉับพลันหรือเรื้อรัง ในช่วงเวลาสั้น ๆ แต่ต้องแน่ใจว่าไม่ได้เกิดจากเชื้อรา หรือไวรัส เช่น เยื่อบุตาอักเสบ (conjunctivitis) และแผลที่กระจกตา (corneal ulcers) โดยอาจใช้ร่วมกับยาหยอดตา ยาป้ายตาหรือยารับประทานอื่น ๆได้

ยาที่มีจำหน่ายได้แก่

• ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดแขวนตะกอนสำหรับหยอดตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic suspension)
• ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดขี้ผึ้งป้ายตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic ointment)

ก่อนการใช้ยา

การแพ้ยา

โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านเคยมีอาการผิดปกติใดๆหรือมีประวัติการแพ้ยาเดกซาเมทาโซน (dexamethasone) หรือยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroids) หรือ ยาโทบรามัยซิน (tobramycin) หรือยาในกลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (aminoglycosides) ตัวอื่น หรือส่วนประกอบใด ๆ ในยานี้ รวมทั้งการมีประวัติเคยแพ้สารอื่น ๆ เช่น อาหาร, สารกันเสีย, สี เป็นต้น

อาหารและเครื่องดื่มที่ต้องระวัง

ท่านสามารถรับประทานอาหารได้ตามปกติเว้นแต่ว่าแพทย์ได้แจ้งท่านเป็นอย่างอื่น

ตั้งครรภ์

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'C' สำหรับสตรีมีครรภ์

จากการศึกษาในสัตว์พบว่ายาทำให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนในครรภ์ แต่ไม่มีรายงานการศึกษาที่ควบคุมอย่างดีในมนุษย์ หรือ ไม่มีรายงานการศึกษาในมนุษย์และสัตว์ถึงผลของยาต่อตัวอ่อนหรือทารกในครรภ์ ดังนั้น ควรใช้ยานี้เมื่อมีการประเมินแล้วว่าจะเกิดประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงในการเกิดความผิดปกติของทารกในครรภ์

ยังไม่มีการศึกษาการใช้ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) ในสตรีมีครรภ์ และยังไม่พบรายงานว่าการใช้ยาในสตรีมีครรภ์ก่อให้เกิดความผิดปกติต่อทารกในครรภ์

แต่จากการศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่ายาเดกซาเมทาโซน (dexamethasone) ก่อให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อน เมื่อทายาลงบนดวงตาของสัตว์ทดลองที่ตั้งท้อง ดังนั้นควรปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานี้

กำลังให้นมบุตร

ไม่มีข้อมูลว่ายาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) ว่าถูกขับออกทางน้ำนมหรือไม่ แต่มียาหลายชนิดที่ถูกขับออกทางน้ำนมได้ ดังนั้นควรแจ้งแพทย์ หรือเภสัชกร หากท่านกำลังให้นมบุตร

เด็ก

ยังไม่มีการพิสูจน์ถึงความปลอดภัย และประสิทธิผลของการใช้ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี

ผู้สูงอายุ

ยังไม่มีรายงานการเกิดผลข้างเคียงหรือปัญหาใด ๆ จากการใช้ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) ในผู้ป่วยสูงอายุ ที่แตกต่างจากการใช้ในผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ทั่วไป

ยาอื่นที่ใช้อยู่

ถึงแม้ว่ายาบางอย่างไม่ควรใช้ร่วมกัน ในบางกรณีที่จำเป็นอาจใช้ร่วมกันได้ถึงแม้ว่าอันตรกิริยาอาจเกิดขึ้นก็ตาม โดยแพทย์อาจปรับเปลี่ยนขนาดยาหรืออาจมีข้อควรระวังอื่นๆ ที่จำเป็น โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านกำลังใช้ยาหยอดหรือป้ายตาบริเวณเดียวกันกับยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations)

ภาวะโรคร่วม

ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) ท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น

• ต้อกระจก
• เบาหวาน
• ต้อหิน
• โรคเริมของกระจกตา
• โรคติดเชื้อไวรัสที่กระจกตา และเยื่อบุลูกตา
• วัณโรคตา

การใช้ที่ถูกต้อง

ขั้นตอนการใช้ยาหยอดตา

1. ล้างมือให้สะอาดก่อนที่จะใช้ยาหยอดตา
2. อ่านวิธีใช้ยาบนฉลากยา ตรวจสอบวันหมดอายุของยาทุกครั้งที่ใช้
3. เขย่าขวดยาก่อนใช้ยาหยอดตา
4. เปิดเกลียวจุกของขวดยาไว้
5. นอน หรือนั่งลงให้ศีรษะเอนไปทางด้านหลัง พร้อมกับมองแหงนตาขึ้น กรณีผู้ป่วยเป็นเด็ก ควรหยอดในท่านอนสะดวกกว่า และไม่ควรหยอดตาในขณะที่เด็กร้องไห้
6. ค่อย ๆ ใช้มือข้างหนึ่งดึงหนังตาล่างลงมาให้เป็นกระพุ้ง และเหลือบตาขึ้นข้างบน
7. ให้ใช้มืออีกข้างหนึ่งจับขวดยา โดยให้ปลายหลอดอยู่ใกล้ตา แต่อย่าให้สัมผัสกับตาหรือขนตา
8. หยดยาตามจำนวนที่แพทย์สั่งลงตรงกระพุ้ง ด้านในของเปลือกตาล่าง
9. ใช้นิ้วมือกดตรงหัวตาด้านในเบาๆประมาณ 1-2 นาที เพื่อป้องกันไม่ให้ยาไหลเข้าสู่ท่อนํ้าตา จะได้ไม่รู้สึกขมคอ
10. ปิดตาเบา ๆ (อย่าขยี้ตา) ใช้กระดาษทิชชูซับนํ้ายาส่วนเกินออก หลับตาอย่างน้อย 2 นาที
11. ถ้าต้องหยอดยาตามากกว่า 1 ชนิด ควรหยอดยาตาแต่ละชนิดห่างกันอย่างน้อย 5 นาที ถ้ามีทั้งยาหยอดตาและยาป้ายตาพร้อม ๆ กัน ควรจะใช้ยาหยอดตาก่อน ทิ้งระยะ 10 นาที แล้วจึงป้ายตา
12. หลังจากหยอดยา เรียบร้อยแล้ว ปิดจุกยาให้สนิท ควรเก็บยาไว้ในตู้เย็นช่องธรรมดา
13. หลังจากเปิดยาหยอดตาใช้แล้ว ไม่ควรจะใช้ยานั้นเกิน 1 เดือน

ขั้นตอนการใช้ยาป้ายตา

1. ล้างมือให้สะอาด
2. นอนหรือนั่งแหงนหน้าขึ้น
3. ค่อย ๆ ใช้มือข้างหนึ่ง ดึงหนังตาล่างลงมาให้เป็นกระพุ้ง และเหลือบตาขึ้นข้างบน
4. ให้ใช้มืออีกข้างหนึ่งจับหลอดขี้ผึ้ง และบีบขี้ผึ้งขนาดยาวประมาณ 1 เซนติเมตร หรือประมาณ ครึ่งนิ้ว ลงในด้านในของเปลือกตาล่าง โดยเริ่มป้ายยาจากหัวตาไปประมาณครึ่งตา ระวังอย่าให้ปลายหลอดยาแตะถูกตาหรือขนตา
5. ปล่อยมือจากการดึงหนังตา
6. ค่อย ๆ ปิดตา และกลอกลูกตาไปมาทุกทิศทุกทางขณะที่ยังปิดตาอยู่สักครู่หนึ่งประมาณ1-2 วินาที เพื่อให้ยากระจายได้ทั่วตา เมื่อลืมตาขึ้น ตาอาจจะพร่าเล็กน้อย หากมีขี้ผึ้งไหลออกมานอกตาให้เช็ดด้วยกระดาษทิชชู
7. ปิดฝาจุกหลอดยาให้สนิท

คำแนะนำอื่น ๆ ในการใช้ยาหยอดตา และยาป้ายตา

1. ถ้าต้องใช้ยาขี้ผึ้งป้ายตา 2 ชนิดขึ้นไป ควรรอเวลาในการป้ายยาแต่ละชนิดให้ห่างกันประมาณ 10 นาที ถ้ายาอีกชนิดเป็นยาหยอดตาให้ใช้ยาหยอดตาก่อน และรอประมาณ 10 นาที จึงใช้ยาขี้ผึ้งป้ายตา
2. ถ้ามีอาการแพ้ คือ ตาแดง บวม แสบตามาก หรือมีผิวหนังแดงมาก ต้องหยุดยา และพบจักษุแพทย์
3. หากมีขี้ตามาก ให้ล้างตาด้วยนํ้ายาล้างตา หรืออาจเช็ดขี้ตาก่อนป้ายตา

ขนาดยา

ขนาดยาของยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน และโทบรามัยซิน ชนิดใช้กับดวงตา (dexamethasone and tobramycin ophthalmic preparations) อาจแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย ควรใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร หรือตามที่ฉลากระบุ

เมื่อลืมใช้ยา

ถ้าลืมหยอดตาหรือป้ายตา ให้หยอดตาหรือป้ายตาทันทีที่นึกได้ แต่ถ้าเกือบจะถึงเวลาที่จะหยอดหรือป้ายตาครั้งต่อไป ก็ไม่ต้องหยอดหรือป้ายตาครั้งที่ลืม แต่รอหยอดหรือป้ายยาครั้งต่อไปเลย

การเก็บรักษา

• เก็บให้พ้นมือเด็ก
• เก็บให้ห่างจากความร้อนและหลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงแดดโดยตรง
• ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็ง
• ทิ้งยาเมื่อยาหมดอายุ
• ยาหยอดตาหลังจากเปิดฝาแล้วให้เก็บในตู้เย็นช่องธรรมดา และมีอายุ 1 เดือน หากเปิดฝาเกิน 1 เดือนให้ทิ้งยานั้น

ข้อควรระวัง

หากต้องใช้ยาเกินกว่า 3 สัปดาห์ ท่านควรไปพบจักษุแพทย์ตามนัด เพื่อตรวจดูอาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้นได้จากการใช้ยา
หากอาการอักเสบ หรือปวดไม่ดีขึ้นภายใน 2 วัน หรือแย่ลง ควรหยุดยาและรีบกลับไปพบแพทย์
หยุดยา และรีบกลับไปพบแพทย์ทันที หากใช้ยาแล้ว มีผื่นผิวหนัง หรือปฏิกิริยาการแพ้เกิดขี้น

• ก่อนใช้ยาที่มีส่วนผสมของโทบรามัยซิน (tobramycin) ควรแน่ใจก่อนว่าผู้ป่วยไม่เคยมีประวัติแพ้ยาอื่นในกลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (aminoglycosides) และควรสังเกตอาการแพ้ยาอย่างใกล้ชิดถ้าผู้ป่วยเคยมีประวัติแพ้ยาดังกล่าวและได้รับยาโทบรามัยซิน เพราะมีโอกาสเกิดการแพ้ข้ามกันได้
• ยาเดกซาเมทาโซน (dexamethasone) มีผลกดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่ใช้ยาติดต่อกันเป็นระยะเวลานานอาจทำให้ติดเชื้อต่าง ๆ และเกิดโรคของดวงตาได้ง่าย ยกตัวอย่างเช่น โรคติดเชื้อไวรัสหรือเชื้อราที่ดวงตา เป็นต้น
• ไม่ควรใช้ยาที่มีส่วนผสมของเดกซาเมทาโซนชนิดใช้กับดวงตา (ophthalmic dexamethasone) ในโรคตาแดงโดยไม่ได้รับการตรวจจากแพทย์ เพราะการใช้ยาไม่ถูกต้องอาจทำให้ตาบอดได้
• การใช้ยาที่มีส่วนผสมของเดกซาเมทาโซนชนิดใช้กับดวงตา (ophthalmic dexamethasone) ติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน อาจทำให้ ความดันในลูกตาเพิ่มขึ้น, ต้อหิน, ต้อกระจก, โรคที่เกิดจากกระจกตาดำและผนังตาบางลง
• ยานี้อาจทำให้เกิดความผิดปกติต่อประสาทหู ทำให้หูหนวก หูตึงได้
• สำหรับผู้ป่วยที่ใส่เลนส์สัมผัส ให้ถอดเลนส์สัมผัสก่อนหยอดตาเพื่อหลีกเลี่ยงการดูดซับของยาของเลนส์สัมผัส ซึ่งอาจทำให้เลนส์สัมผัสเสียได้
• ห้ามใช้ยาหยอดตาหรือยาขี้ผึ้งป้ายตาร่วมกับผู้อื่น เพราะจะติดโรคกันได้
• ถ้ายาหยอดตาเปลี่ยนสี ห้ามใช้ต่อไปอีก
• การใช้ยาเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการดื้อยาและการเจริญมากไปของเชื้อที่ดื้อยาได้ ทำให้เกิดการติดเชื้อสำทับได้ (superinfection)
• เวลาหยอดตา ระวังอย่าให้ปลายหลอดหยดแตะ หรือสัมผัสสิ่งอื่นใด เช่น นิ้วมือ ตา ขนตา หนังตา หรืออื่นๆ เพราะจะทำให้สิ่งสกปรกหรือเชื้อโรคเข้าไปในขวดยาได้ และเมื่อใช้ยาเสร็จแล้วควรปิดฝาทันที

อาการไม่พึงประสงค์

ยาอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์บางอย่างที่ไม่ต้องการ ถึงแม้ว่าอาการไม่พึงประสงค์ต่อไปนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นทั้งหมด แต่หากเกิดอาการไม่พึงประสงค์ขึ้นควรได้รับการรักษาที่เหมาะสม
ก. พบแพทย์ทันทีหากมีอาการต่อไปนี้
พบน้อย

• คัน, ระคายเคืองตา โดยไม่เคยเป็นมาก่อน, ตาหรือเปลือกตาแดง

ข. พบแพทย์โดยเร็วหากมีอาการต่อไปนี้
พบไม่บ่อย น้อยหรือพบน้อย

• การมองเห็นลดลง
• ติดเชื้อที่ดวงตา
• ปวดตา
• ตาพร่า หรือสูญเสียการมองเห็น
• คลื่นไส้ อาเจียน

ค.อาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา อาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้จะหายไปในระหว่างการรักษาหรือหยุดยาไปแล้วเนื่องจากร่างกายจะปรับตัว เข้ากับยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถ้าอาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้เกิดขึ้นติดต่อกันนาน หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของท่าน
พบไม่บ่อย หรือพบน้อย

• ระคายเคือง แสบตา ตาแดง
• น้ำตาไหลมาก

ง. อาการไม่พึงประสงค์อื่นๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยบางราย หากท่านสังเกตเห็นอาการข้างเคียงอื่นๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ข้อมูลเพิ่มเติม

• ห้ามใช้ยาในกรณีที่ตาติดเชื้อไวรัส, เชื้อรา, เชื้อวัณโรค หรือตาอักเสบติดเชื้อที่มีหนองร่วมด้วย
• ห้ามใช้ในกรณีที่เป็นต้อหิน หรือกระจกตาอักเสบที่เกิดจากเชื้อไวรัสเฮอร์ปีส์ (herpes) เนื่องจากการใช้สเตอรอยด์ในโรคดังกล่าวอาจทำให้เเผลลามกว้างมากขึ้น

กลุ่มยา

ยานี้จัดอยู่ในกลุ่มยาต่อไปนี้

• Aminoglycoside, Antibiotics

ยาที่เกี่ยวข้อง

ยานี้เกี่ยวข้องกับยาต่อไปนี้

Betamethasone and Gentamicin (Topical) , Betamethasone and Neomycin (Ophthalmic) , Betamethasone and Neomycin (Otic) , Betamethasone and Neomycin (Topical) , Betamethasone, Gentamicin, Tolnaftate and Clioquinol (Topical), Desoximetasone, Framycetin and Gramicidin (Topical) , Dexamethasone and Gentamicin (Ophthalmic) , Dexamethasone and Gentamicin (Otic) , Dexamethasone and Neomycin (Ophthalmic) , Dexamethasone and Neomycin (Otic) , Dexamethasone and Neomycin (Topical) , Dexamethasone, Framycetin and Gramicidin (Ophthalmic), Dexamethasone, Framycetin and Gramicidin (Otic), Dexamethasone, Neomycin and Polymyxin B (Ophthalmic) , Fludrocortisone, Neomycin, Furaltadone, Polymyxin B, and Lidocaine (Otic), Fluocinolone acetonide and Gentamicin (Topical) , Fluocinolone acetonide and Neomycin (Topical) , Gentamicin (Ophthalmic) , Gentamicin (Otic), Gentamicin (Topical) , Hydrocortisone and Neomycin (Ophthalmic) , Hydrocortisone and Neomycin (Topical) , Neomycin (Oral) , Neomycin and Bacitracin (Topical) , Neomycin, Clioquinol, and Bacitracin (Topical) , Neomycin, Polymyxin B, and Bacitracin (Topical) , Neomycin, Polymyxin B, and Gramicidin (Ophthalmic) , Prednisolone and Gentamicin (Otic) , Prednisolone and Neomycin (Ophthalmic) , Prednisolone and Neomycin (Otic) , Prednisolone and Neomycin (Topical) , Tobramycin (Ophthalmic) , Triamcinolone acetonide, Neomycin, Gramicidin and Nystatin (Topical)

ชื่อทางการค้า

ยานี้มีชื่อทางการค้าต่อไปนี้

Tobradex ophth oint® (โทบราเดกซ์ ขี้ผึ้งป้ายตา), Tobradex ophth susp® (โทบราเดกซ์ ยาหยอดตา), Ocutob - D eye drops

ข้อมูลนี้ไม่สมบูรณ์ ยานี้อาจจะยังมีชื่อทางการค้าอื่นที่ไม่ได้แสดงในนี้ หรือชื่อทางการค้าที่แสดงในนี้อาจจะไม่อนุญาตให้จำหน่ายแล้ว

แหล่งอ้างอิง

1. กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นทะเบียนยาสามัญสำหรับยาเดี่ยว.Dexamethasone. Available at: http://wwwapp1.fda.moph.go.th/ed2547/?url=14 Access Date: Nov 11, 2010.
2. สุชาดา ชุติมาวรพันธ์, โพยม วงศ์ภูวรักษ์, อภิฤดี เหมะจุฑา. คู่มือทักษะตามเกณฑ์ความรู้ความสามารถทางวิชาชีพของผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม (พ.ศ.2550). สภาเภสัชกรรม. หน้า 66-91.
3. Dailymed current medication information . Dexamethasone . Available at: http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?id=6745 Date: Dec 28, 2010.
4. DRUGDEX® System:Klasco RK (Ed): DRUGDEX® System (electronic version). Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado, USA. Available at: http://www.thomsonhc.com (cited: Dec 28, 2010.).
5. McEvoy GK, Snow EK, Miller J et al. AHFS Drug information 2009. the American Society of Health-System Pharmacists,Inc.Bestheda. 2009. p3512.
6. MedlinePlus Trusted Health Information for You. Corticosteroids (Ophthalmic) Available at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/drug_Aa.html. Access Date: March 17, 2005.
7. Micromedex Thomson Healthcare. Advice for the Patient Drug Information in Lay Language USP DI, volume ll. 25th ed. Massachusetts: Micromedex Thomson Healthcare, 2005: p 856-857.