คำอธิบายพอสังเขป

ซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim) เป็นยาสูตรผสมระหว่างยากลุ่มซัลโฟนาไมด์และไทรเมโทพริม (sulfonamides and trimethoprim) ออกฤทธิ์เสริมกันในการยับยั้งการสร้างกรดโฟลิก (folic acid) ของเชื้อแบคทีเรีย ใช้สำหรับรักษาและป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียที่ไวต่อยานี้ เช่น ใช้รักษาโรคติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ และโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ เป็นต้น

• ยาในกลุ่มซัลโฟนาไมด์มีหลายชนิด แต่ละชนิดใช้ในการรักษาการติดเชื้อที่ต่างกัน
• ยาตัวหนึ่ง ๆ ในกลุ่มนี้อาจใช้ทดแทนตัวอื่น ๆ ในกลุ่มเดียวกันไม่ได้ บางครั้งอาจให้ร่วมกับยาฆ่าเชื้อ (ยาปฏิชีวนะ) ตัวอื่น ๆ
• ยาสูตรผสมระหว่างยากลุ่มซัลโฟนาไมด์และไทรเมโทพริม ไม่ได้ใช้รักษาไข้หวัดหรือการติดเชื้อไวรัสอื่น ๆ

ก่อนการใช้ยา

การแพ้ยา

โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านเคยมีอาการผิดปกติใดๆหรือมี ประวัติการแพ้ยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim) หรือยาในกลุ่มซัลโฟนาไมด์หรือซัลฟา (sulfas)ตัวอื่น หรือส่วนประกอบใด ๆ ในยานี้ รวมทั้งการมีประวัติเคยแพ้สารอื่นๆ เช่น อาหาร, สารกันเสีย, สี เป็นต้น

อาหารและเครื่องดื่มที่ต้องระวัง

• ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานวิตามินซี น้ำผลไม้ หรืออาหารที่มีความเป็นกรดในปริมาณมากระหว่างรับประทานยานี้ เพื่อป้องกันการเกิดผลึกในปัสสาวะ (crystalluria)
• ควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร หรือยาที่มีส่วนผสมของเซนต์จอห์นเวิร์ธ (St John’s wort) เนื่องจากอาจทำให้ผิวหนังมีความไวต่อแสงมากขึ้น

ตั้งครรภ์

• จากการศึกษาในหนูทดลองพบว่ายาในกลุ่มซัลโฟนาไมด์บางชนิด ก่อให้เกิดความผิดปกติตัวตัวอ่อนหนูทดลอง เช่น ปากแหว่งเพดานโหว่ และมีความผิดปกติเกิดขึ้นกับกระดูก

• การศึกษาผลของยาไทรเมโทพริม (trimethoprim) ในกระต่ายพบว่าทำให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนและลดความสามารถในการตั้งครรภ์ได้ ฃ

จึงไม่แนะนำให้ยานี้ในสตรีมีครรภ์

ตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 1

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'C' สำหรับสตรีมีครรภ์

จากการศึกษาในสัตว์พบว่ายาทำให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนในครรภ์ แต่ไม่มีรายงานการศึกษาที่ควบคุมอย่างดีในมนุษย์ หรือ ไม่มีรายงานการศึกษาในมนุษย์และสัตว์ถึงผลของยาต่อตัวอ่อนหรือทารกในครรภ์ ดังนั้น ควรใช้ยานี้เมื่อมีการประเมินแล้วว่าจะเกิดประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงในการเกิดความผิดปกติของทารกในครรภ์

ตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 2

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'C' สำหรับสตรีมีครรภ์

จากการศึกษาในสัตว์พบว่ายาทำให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนในครรภ์ แต่ไม่มีรายงานการศึกษาที่ควบคุมอย่างดีในมนุษย์ หรือ ไม่มีรายงานการศึกษาในมนุษย์และสัตว์ถึงผลของยาต่อตัวอ่อนหรือทารกในครรภ์ ดังนั้น ควรใช้ยานี้เมื่อมีการประเมินแล้วว่าจะเกิดประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงในการเกิดความผิดปกติของทารกในครรภ์

ตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 3

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'D' สำหรับสตรีมีครรภ์

ยามีความเสี่ยงในการก่อให้เกิดความผิดปกติต่อทารกในครรภ์ อย่างไรก็ตาม อาจใช้ยานี้ได้ หากพิจารณาแล้วว่าประโยชน์จากการใช้ยามีมากกว่าความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์ ดังนั้นการพิจารณาใช้ยาให้อยู่ในดุลยพินิจของแพทย์

การใช้ยานี้ในช่วงใกล้คลอดอาจทำให้ทารกมีตัวเหลือง ตาเหลือง และเป็นอันตรายได้ อย่างไรก็ตามทารกแรกเกิดอาจมีตัวเหลือง ตาเหลืองจากสภาวะโรคของทารกเองซึ่งพบได้บ่อย โดยไม่เกี่ยวข้องกับยา

หากจำเป็นต้องใช้ยานี้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานี้และการใช้ยานี้ระหว่างตั้งครรภ์ควรใช้เมื่อมีความจำเป็นเท่านั้น

กำลังให้นมบุตร

ยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim) สามารถผ่านเข้าสู่น้ำนมได้
ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้ระหว่างให้นมบุตร อาจเกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อตับ เกิดภาวะเลือดจาง ในทารกที่ได้รับน้ำนม โดยเฉพาะทารกที่มีภาวะพร่องเอนไซม์กลูโคส-6-ฟอสเฟตดีไฮโดรจีเนส [glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD)]

เด็ก

ไม่ควรใช้ยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim) ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน
เว้นแต่แพทย์สั่ง

ผู้สูงอายุ

ผู้ป่วยสูงอายุมักไวต่อยาสูตรผสมระหว่างยากลุ่มซัลโฟนาไมด์และไทรเมโทพริม (sulfonamides and trimethoprim) มักจะมีอาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังที่รุนแรง หรืออาการไม่พึงประสงค์ทางระบบเลือด

ยาอื่นที่ใช้อยู่

ถึงแม้ว่ายาบางอย่างไม่ควรใช้ร่วมกัน ในบางกรณีที่จำเป็นอาจใช้ร่วมกันได้ถึงแม้ว่าอันตรกิริยาอาจเกิดขึ้นก็ตาม โดยแพทย์อาจปรับเปลี่ยนขนาดยาหรืออาจมีข้อควรระวังอื่นๆ ที่จำเป็น ท่านต้องแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านกำลังใช้ยาต่อไปนี้ร่วมอยู่ด้วย

• พาราเซทามอล (paracetamol) ในขนาดยาสูง ๆ และใช้เป็นระยะเวลานาน
• นาลทรีโซน (naltrexone) ในขนาดยาสูง ๆ และใช้เป็นระยะเวลานาน
• กรดวาลโพรอิก (valproic acid) การใช้ร่วมกันอาจเพิ่มอาการไม่พึงประสงค์ต่อตับ
• ซัลฟอกโซน (sulfoxone) การใช้ร่วมกันอาจเพิ่มอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบเลือด
• ยาลดระดับน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน (oral antidiabetics) การใช้ยาร่วมกันอาจเพิ่มอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบเลือด และ/หรือ อาการไม่พึงประสงค์ของยาลดระดับน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทาน
• มีเทนามีน (methenamine) การใช้ร่วมกันอาจเพิ่มอาการไม่พึงประสงค์ของยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides)
• เมทิลโดพา (methyldopa) การใช้ร่วมกันอาจเพิ่มอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบเลือดและตับ
• ยาอื่น ๆ ได้แก่

อะมิโอดาโรน (amiodarone)	แนนโดรโลน (nandrolone)	ออกซานโดรโลน ( oxandrolone)
ออกซีเมโทโลน (oxymetholone)	สตาโนโซลอล (stanozolol)	ฮอร์โมนเพศชาย (androgens)
ยาต้านไทรอยด์ (antithyroid agents)	คาร์บามาซีพีน (carbamazepine	คาร์มัสทีน (carmustine)
คลอโรควิน (chloroquine)	แดนโทรลีน (dantrolene)	ดาวโนรูบิซิน (daunorubicin)
ไดซัลฟิแรม (disulfiram)	ฮอร์โมนเพศหญิง (estrogens)	เกลือทอง (gold salts)
เมอร์แคปโทเพียวรีน (mercaptopurine)	ยาคุมกำเนิดชนิดรับประทาน (oral contraceptive)	อะซีโทเฟนาซีน (acetophenazine)
คลอร์โพรมาซีน (chlorpromazine)	ฟลูเฟนาซีน (fluphenazine)	เมโซริดาซีน (mesoridazine)
เพอร์เฟนาซีน (perphenazine)	โพรคลอร์เพอราซีน (prochlorperazine)	โพรมาซีน (promazine)
โพรเมทาซีน (promethazine)	ไทออริดาซีน (thioridazine)	ไทรฟลูออโรเพอราซีน (trifluoroperazine)
ไทรฟลูโพรมาซีน (triflupromazine)	ไทรเมพราซีน (trimepazine)	พลิคามัยซิน (plicamycin)
กรดอะซีโทไฮดรอกซามิค (acetohydroxamic acid)	ฟิวราโซลิโดน (furazolidone)	ไนโทรฟิวแรนทอยน์ (nitrofurantoin)
ไพรมาควิน (primaquine)	โพรเคนาไมด์ (procainamide)	ควินิดีน (quinidine)
ควินีน (quinine)	ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (anticoagulants)	ดิจอกซิน (digoxin)
เมโทเทรกเซต (methotrexate)

ภาวะโรคร่วม

ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยาสูตรผสมระหว่างยากลุ่มซัลโฟนาไมด์และไทรเมโทพริม (sulfonamides and trimethoprim) ท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น

• เลือดจาง หรือโรคอื่นทางระบบเลือด
• ภาวะพร่องเอนไซม์กลูโคส-6-ฟอสเฟตดีไฮโดรจีเนส [glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD)]
• โรคตับหรือโรคไต
• พอร์ฟีเรีย (Porphyria) ซึ่งเป็นโรคพันธุกรรมซึ่งผู้ป่วยขาดเอนไซม์บางชนิดในการสังเคราะห์ฮีม (heme) ส่งผลให้เกิดการคั่งของพอร์เฟอริน จนมีการขับออกมากทางปัสสาวะทำให้ปัสสาวะมีสีม่วงแดง และเกิดอาการต่าง ๆ เช่นปวดท้องและผิวหนังมีความไวต่อแสงผิดปรกติ เป็นต้น

การใช้ที่ถูกต้อง

• ควรรับประทานยาในขณะท้องว่าง (ก่อนอาหาร 1 ชั่วโมงหรือหลังอาหาร 2 ชั่วโมง)
• ระหว่างรับประทานยานี้ควรดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อลดอาการไม่พึงประสงค์จากยา เว้นแต่ว่าท่านได้รับคำแนะนำให้จำกัดน้ำ
• ยานี้จะใช้ได้ผลดีเมื่อมีระดับยาในเลือดคงที่จึงไม่ควรลืมรับประทานยา และรับประทานยาในเวลาเดียวกันของทุกวัน
• รับประทานยานี้ติดต่อกันทุกวันจนยาหมด แม้ว่าอาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม

ยาเม็ด

• กลืนยาทั้งเม็ด เเล้วดื่มน้ำตามมาก ๆ

ขนาดยา

ขนาดยาของยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim) อาจแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย ควรใช้ยาตามคำแนะนำของ แพทย์หรือเภสัชกรหรือตามที่ฉลากระบุ จำนวนครั้งของการรับประทานยาในแต่ละวัน, ระยะห่างของการรับประทานยาในแต่ละครั้งและระยะเวลาที่ท่านรับประทานยาขึ้น อยู่กับสภาวะโรคของท่าน

เมื่อลืมใช้ยา

หากท่านลืมรับประทานยาให้รีบรับประทานทันทีที่นึกได้ ถ้าใกล้ถึงมื้อต่อไปให้ข้ามมื้อที่ลืมและรับประทานยาต่อในมื้อถัดไปในขนาดยา ปกติ โดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็นสองเท่า

การเก็บรักษา

• เก็บในภาชนะปิดสนิทให้พ้นมือเด็ก
• เก็บให้ห่างจากความร้อนและหลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงแดดโดยตรง
• ห้ามเก็บยาไว้ในห้องน้ำ ใกล้อ่างล้างมือหรือที่ชื้น เนื่องจากความร้อนหรือความชื้นอาจเป็นสาเหตุให้ยาเสื่อมคุณภาพ
• ทิ้งยาเมื่อยาหมดอายุ

ข้อควรระวัง

ควรไปพบแพทย์ตามนัด การใช้ยานี้เป็นระยะเวลานานอาจมีผลไม่พึงประสงค์ต่อระบบเลือด
หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 2-3 วัน หรืออาการยิ่งแย่ลงกว่าเดิม ควรกลับไปพบแพทย์

• ก่อนใช้ยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim)) ควรแน่ใจก่อนว่าไม่เคยมีประวัติแพ้ยาอื่นในกลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides) และควรสังเกตอาการแพ้ยาอย่างใกล้ชิดถ้าผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้ยาดังกล่าวที่ได้รับยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม เพราะมีโอกาสเกิดการแพ้ข้ามกันได้

• การใช้ยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรลและไทรเมโทพริม (sulfametrole and trimethoprim) อาจทำให้เกิดลำไส้ใหญ่อักเสบเหตุจากยาต้านจุลชีพ (pseudomembranous colitis) ควรพบแพทย์ทันทีหากมีอาการถ่ายเหลวเป็นน้ำหรือท้องร่วงรุนแรงซึ่งอาจมีเลือดปนโดยมีหรือไม่มีอาการปวดเกร็งหน้าท้องและไข้ก็ได้ และห้ามใช้ยารักษาอาการท้องร่วง โดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน เพราะการใช้ยาแก้ท้องร่วงอาจทำให้อาการท้องร่วงยิ่งรุนแรงขึ้น

หมายเหตุ อาการ ปวดเกร็งหน้าท้องและถ่ายเหลวเป็นน้ำหรือท้องร่วงรุนแรงซึ่งอาจมีเลือดปน อาจเกิดขึ้นได้หลังจากที่หยุดใช้ยานี้แล้วเป็นเวลาหลายสัปดาห์

• การใช้ยานี้อาจทำให้เกิดปฏิกิริยาการแพ้รุนแรง เช่น การตายแยกสลายของหนังกำพร้า (epidermal necrolysis), ผิวหนังอักเสบหลุดลอกเป็นแผ่น (exfoliative dermatis), กลุ่มอาการสตีเวนส์จอห์นสัน (Stevens-Johnson syndrome), การแพ้เหมือนการแพ้เซรุ่ม (serum sickness), กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบจากการแพ้ (allergic myocarditis) ซึ่งเกิดได้ทั้งการใช้ยาซัลโฟนาไมด์ (sulfonamides) เดี่ยว ๆ หรือยาสูตรผสมของซัลโฟนาไมด์ร่วมกับไทรเมโทพริม

นอกจากนี้อาจเกิดผื่นชนิดรุนแรงเล็กน้อยถึงปานกลาง ซึ่งอาจเกิดขึ้นหลังจากเริ่มใช้ยาไปแล้ว 7-14 วัน เช่น ผื่นแดง (erythematous), ผื่นนูนปนกับผื่นราบ (maculopapular), ผื่นคล้ายหัด (morbilliform) และ/หรือผื่นคัน (pruritic)

• การใช้ยานี้เป็นระยะเวลานานอาจทำให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ต่อระบบเลือด ซึ่งอาจส่งผลให้ติดเชื้อโรคบางชนิดได้ง่าย แผลหายช้า มีเลือดออกได้ง่าย ควรระมัดระวังการใช้ไหมขัดฟัน หรือไม้จิ้มฟัน และแจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่าใช้ยานี้อยู่

• การใช้ยานี้อาจทำให้ผิวหนังไวต่อแสงมากขึ้น ซึ่งแสดงออกโดยผิวหนังแดงและอักเสบได้ง่ายเมื่อถูกแสงแดด ผู้ป่วยที่ต้องสัมผัสกับแสงแดดโดยตรง ควรหลีกเลี่ยงแสงแดด หรือสวมเสื้อผ้าที่ป้องกันแสงแดด แว่นตากันแดด ใช้ครีมกันแดด ที่มีค่าเอสพีเอฟ (SPF) 15 ขึ้นไป ควรรีบพบแพทย์ถ้ามีอาการรุนแรงขึ้น

• ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อป้องกันการเกิดผลึกของยาในปัสสาวะ (crystalluria) และการเกิดนิ่ว (stone formation)

อาการไม่พึงประสงค์

ยาอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์บางอย่างที่ไม่ต้องการ ซึ่งอาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดกับผู้ใช้ยาทุกราย แต่หากเกิดอาการไม่พึงประสงค์ขึ้นควรได้รับการรักษาที่เหมาะสม

ก.พบแพทย์ทันหากมีอาการต่อไปนี้
พบบ่อย

• ผื่นผิวหนัง คัน

พบน้อย

• ปวดข้อหรือกล้ามเนื้อ, กลืนลำบาก, ซีด, ผิวหนังลอก, เจ็บคอหรือมีไข้, มีเลือดออกง่ายหรือจ้ำเลือด, เพลียเหนื่อยง่าย, ตัวเหลืองตาเหลือง

พบน้อยมาก

• ปวดเกร็งหน้าท้อง, ท้องร่วงอย่างรุนแรง อาจมีเลือดปน, ปัสสาวะเป็นเลือด,หายใจลำบาก, ปัสสาวะมากขึ้นหรือลดลง, เห็นภาพหลอน, ปวดศีรษะ, กระหายน้ำ, ปวดบั้นเอว

หมายเหตุ อาการปวดเกร็งหน้าท้องหรือท้องเสียรุนแรงซึ่งอาจมีเลือดปน อาจเกิดขึ้นได้หลังจากที่หยุดใช้ยานี้แล้วเป็นเวลาหลายสัปดาห์

ข.อาการไม่พึงประสงค์อื่นๆ อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา อาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้จะหายไปในระหว่างการรักษาหรือหยุดยาไปแล้วเนื่องจากร่างกายจะปรับตัว เข้ากับยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถ้าอาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้เกิดขึ้นติดต่อกันนาน หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของท่าน
พบบ่อย

• ท้องร่วงไม่รุนแรง, ปวดศีรษะ, เบื่ออาหาร, เจ็บปากหรือลิ้น ,คลื่นไส้อาเจียน, ผิวหนังไวต่อแสง

ค. อาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยบางราย หากท่านสังเกตเห็นอาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

กลุ่มยา

ยานี้จัดอยู่ในกลุ่มยาต่อไปนี้

• Sulfonamides and Trimethoprim, Antibacterials

ยาที่เกี่ยวข้อง

ยานี้เกี่ยวข้องกับยาต่อไปนี้

Co-trimoxazole (Sulfamethoxazole and trimethoprim) , Sulfadiazine and trimethoprim

ชื่อทางการค้า

ยานี้มีชื่อทางการค้าต่อไปนี้

Lidaprim tablet

ข้อมูลนี้ไม่สมบูรณ์ ยานี้อาจจะยังมีชื่อทางการค้าอื่นที่ไม่ได้แสดงในนี้ หรือชื่อทางการค้าที่แสดงในนี้อาจจะไม่อนุญาตให้จำหน่ายแล้ว

ชื่อภาษาไทยอื่นที่อาจมีการใช้

ยานี้มีชื่อภาษาไทยอื่นที่มีการใช้ดังต่อไปนี้

ยาสูตรผสมระหว่างซัลฟาเมโทรล และไตรเมโทพริม

ข้อมูลนี้ไม่สมบูรณ์ ยานี้อาจจะยังมีชื่อภาษาไทยอื่นที่อาจมีการใช้ ซึ่งไม่ได้แสดงในนี้

แหล่งอ้างอิง

1. กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นทะเบียนยาสามัญสำหรับยาเดี่ยว.sulfadiazine . Available at: http://wwwapp1.fda.moph.go.th/ed2547/?url=14 Access Date: May 19, 2010.
2. DRUGDEX® System:Klasco RK (Ed): DRUGDEX® System (electronic version). Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado, USA. Available at: http://www.thomsonhc.com (cited: 19/5/2010).
3. McEvoy GK, Snow EK, Miller J et al. AHFS Drug information 2009. the American Society of Health-System Pharmacists,Inc.Bestheda. 2009. p431-442
4. Micromedex Thomson Healthcare. Advice for the Patient Drug Information in Lay Language USP DI, volume ll. 25th ed. Massachusetts: Micromedex Thomson Healthcare, 2005: p 1521-1524.
5. The Merck Manuals Online medical Library The Merck Manual for Healthcare Professionals: Trimethoprim Drug Information Provided by Lexi-Comp. Available at: http://www.merck.com/mmpe/lexicomp/neomycin.html Access Date: May 19, 2010.