คำอธิบายพอสังเขป

ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดใช้ในช่องปาก (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B dental preparations) ประกอบด้วยตัวยาสำคัญคือ

• เดกซาเมทาโซน (dexamethasone) เป็นยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroids) หรืออาจเรียกสั้น ๆ ว่า “สเตอรอยด์” หรือ “สเตียรอยด์” เดกซาเมทาโซนมีฤทธิ์ลดอาการอักเสบและการแพ้ เช่น อาการระคายเคือง บวม แดง คัน
• ฟราไมเซทิน (framycetin) เป็นยาปฏิชีวนะกลุ่มอะมิโนไกลโค ไซด์ (aminoglycosides) ออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างโปรตีนของเชื้อแบคทีเรีย
• โพลีมิกซิน บี (polymyxin B) รบกวนการทำหน้าที่ของเยื่อหุ้มเซลล์ทำให้สารต่าง ๆ รั่วออกจากเซลล์ของเชื้อแบคทีเรีย

ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดใช้ในช่องปากเป็นรุปแบบที่เคลือบติดบริเวณแผล หรือบริเวณที่อักเสบในช่องปาก ใช้สำหรับรักษาแผล และบรรเทาอาการอักเสบในช่องปากที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย เช่น กระพุ้งแก้มเป็นแผลทั้งชนิดเฉียบพลันและเรื้อรัง แผลอักเสบที่เหงือก และแผลอักเสบที่บริเวณลิ้น เป็นต้น

ยาที่มีจำหน่ายได้แก่

• ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดเดนทัลเพสต์ หรือ ป้ายปาก (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B dental paste or oral paste)

ก่อนการใช้ยา

การแพ้ยา

โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านเคยมีอาการผิดปกติใด ๆ หรือมีประวัติการแพ้เดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บี (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B) ยาในกลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroids) หรือยาในกลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (aminoglycosides) ตัวอื่น ส่วนประกอบใด ๆ ในยานี้ รวมทั้งการมีประวัติเคยแพ้สารอื่น ๆ เช่น อาหาร, สารกันเสีย, สี เป็นต้น

อาหารและเครื่องดื่มที่ต้องระวัง

ไม่ควรรับประทานอาหารหรือดื่มสิ่งใดในทันทีหลังจากทายา

ตั้งครรภ์

รายการนี้จัดอยู่ในประเภท 'C' สำหรับสตรีมีครรภ์

จากการศึกษาในสัตว์พบว่ายาทำให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนในครรภ์ แต่ไม่มีรายงานการศึกษาที่ควบคุมอย่างดีในมนุษย์ หรือ ไม่มีรายงานการศึกษาในมนุษย์และสัตว์ถึงผลของยาต่อตัวอ่อนหรือทารกในครรภ์ ดังนั้น ควรใช้ยานี้เมื่อมีการประเมินแล้วว่าจะเกิดประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงในการเกิดความผิดปกติของทารกในครรภ์

ยังไม่มีการศึกษาถึงความปลอดภัยของการใช้ยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดป้ายปาก (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B oral paste) ในสตรีมีครรภ์ แต่จากการศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่ายาคอร์ติโคสเตอรอยด์ (corticosteroids) ชนิดรับประทานก่อให้เกิดความผิดปกติต่อตัวอ่อนของสัตว์ทดลอง

การใช้ยานี้ในสตรีตั้งครรภ์ควรปรึกษาแพทย์และเภสัชกร และควรมีการดูแลอย่างใกล้ชิด

กำลังให้นมบุตร

ไม่มีข้อมูลว่ายาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดป้ายปาก (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B oral paste) ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย จนสามารถตรวจพบได้ในน้ำนมหรือไม่ อย่างไรก็ตามยาเดกซาเมทาโซน (dexamethasone) ชนิดรับประทานสามารถผ่านออกทางน้ำนมได้ และอาจก่อให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ในทารกที่ได้รับน้ำนม

มารดาที่ต้องให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานี้

เด็ก

• ยังไม่มีการพิสูจน์ถึงประสิทธิผลและความปลอดภัยของการใช้ยานี้ในเด็ก

• ผู้ป่วยเด็กอาจจะมีความไวต่อการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่มีส่วนผสมของคอร์ติโคสเตอรอยด์ชนิดใช้ในช่องปาก (topical corticosteroids) และถ้าหากใช้ยาเป็นระยะเวลานานติดต่อกันหรือในปริมาณมากเกินไปอาจมีผลรบกวนการเจริญเติบโตในเด็กได้

ควรปรึกษาแพทย์ ทันตแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานี้ในเด็ก

ผู้สูงอายุ

แม้ว่าไม่มีข้อมูลจำเพาะที่เปรียบเทียบการใช้ยากลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ชนิดใป้ยปาก (dental corticosteroids) ในผู้ป่วยสูงอายุกับวัยผู้ใหญ่ทั่วไป แต่คาดว่าไม่มีผลข้างเคียงหรือปัญหาใด ๆ จากการใช้ยากลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ชนิดใช้กับช่องปากในผู้ป่วยสูงอายุ ที่แตกต่างจากการใช้ในผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ทั่วไป

ยาอื่นที่ใช้อยู่

ถึงแม้ว่ายาบางอย่างไม่ควรใช้ร่วมกัน ในบางกรณีที่จำเป็นอาจใช้ร่วมกันได้ถึงแม้ว่าอันตรกิริยาอาจเกิดขึ้นก็ตาม โดยแพทย์อาจปรับเปลี่ยนขนาดยาหรืออาจมีข้อควรระวังอื่น ๆ ที่จำเป็น โปรดแจ้งบุคลากรทางการแพทย์หากท่านกำลังใช้ยาทาบริเวณเดียวกันกับยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดใช้ในช่องปาก (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B dental preparations)

ภาวะโรคร่วม

ปัญหาความเจ็บป่วยอื่นที่ท่านเป็นอยู่อาจส่งผลต่อการใช้ยากลุ่มคอร์ติโคสเตอรอยด์ชนิดใช้กับช่องปาก (dental corticosteroids)ท่านควรแจ้งแพทย์หากท่านมีภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย เช่น

• เบาหวาน
• โรคเริม
• โรคติดเชื้อในช่องปาก
• วัณโรค

การใช้ที่ถูกต้อง

การใช้ยาป้ายปาก (oral paste)

• เวลาที่ดีในการทายา คือ ก่อนนอน เพราะยาจะออกฤทธิ์ที่แผลได้นานทั้งคืน แต่อาจทายาเพิ่มเติมในเวลากลางวัน โดยทายาหลังกินอาหาร เพื่อให้ยาติดอยู่นานที่สุด
• ก่อนใช้ยาควรทำความสะอาดช่องปากให้สะอาด
• บีบยาพอประมาณ ใช้นิ้วที่สะอาดและแห้ง หรือไม้พันสำลีป้ายยาทาบริเวณแผล หรือบริเวณที่อักเสบ แล้วแผ่ยาให้เคลือบบริเวณแผลบาง ๆ

ขนาดยา

ขนาดยาของยาสูตรผสมเดกซาเมทาโซน, ฟราไมเซทิน และโพลีมิกซิน บีชนิดใช้ในช่องปาก (dexamethasone, framycetin, and polymyxin B dental preparations) อาจแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย ควรใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกรหรือตามที่ฉลากระบุ
จำนวนครั้งของการใช้ยาในแต่ละวัน, ระยะห่างของการทายาในแต่ละครั้ง, ระยะเวลาที่ใช้ยาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค

เมื่อลืมใช้ยา

หากท่านลืมทายาให้รีบทาทันทีที่นึกได้ อย่างไรก็ตามหากใกล้ถึงการทายาครั้งต่อไป ให้ทายาครั้งต่อไปได้เลย

การเก็บรักษา

• เก็บยาให้พ้นมือเด็ก
• เก็บยาที่อุณหภูมิห้อง ให้ห่างจากความร้อนและหลีกเลี่ยงการสัมผัสแสงแดดโดยตรง
• ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็ง
• ห้ามใช้ยาหลังวันสิ้นอายุของยาที่แสดงไว้บนฉลาก หากไม่ระบุเป็นอย่างอื่น วันสิ้นอายุของยา หมายถึง วันสุดท้ายของเดือนที่แสดงบนฉลาก

ข้อควรระวัง

หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 7 วันหรืออาการยิ่งแย่ลงกว่าเดิม ควรกลับไปพบแพทย์

• ไม่ควรใช้ยานี้ในปริมาณมากเกินไป หรือใช้ในระยะเวลานานกว่าที่แพทย์ หรือเภสัชกรแนะนำ เนื่องจากอาจเพิ่มการดูดซึมยาเข้าสู่ร่างกายมากขึ้น
• ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาทาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็ก เนื่องจากอาจมีผลกดการทำงานของต่อมหมวกไต
• การใช้ยาที่มีส่วนประกอบของเดกซาเมทาโซนชนิดใช้ในช่องปาก (dental dexamethasone) เป็นเวลานานติดต่อกันหรือใช้ยาในปริมาณมากเกินไปอาจทำให้มีการดูดซึมยาเดกซาเมทาโซนเข้าสู่ร่างกาย และอาจกดการทำงานของต่อมไฮโปทาลามัส-พิทูอิทารี-ต่อมหมวกไต (hypothalamic-pituitary-adrenal axis suppression) ซึ่งอาจแสดงออกโดยกลุ่มอาการคุชชิ่ง (Cushing’s syndrome) ซึ่งทำให้มีความผิดปกติหลายอย่าง เช่น บวมน้ำ น้ำหนักขึ้นอย่างรวดเร็ว หน้ากลมเหมือนดวงจันทร์ มีโหนกตรงต้นคอ นอกจากนี้ยังทำให้น้ำตาลในเลือดสูง และมีน้ำตาลออกมากับปัสสาวะ
• การใช้ยาเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการดื้อยาและการเจริญมากไปของเชื้อที่ดื้อยาได้ ทำให้เกิดการติดเชื้อที่ซ้ำซ้อนได้ (superinfection)
• หากการติดเชื้อแบคทีเรียยังไม่ดี หรือขยายกว้างขึ้นให้หยุดยา
• การติดเชื้อแบคทีเรียอาจขยายกว้างขึ้นโดยไม่สามารถทราบได้ เนื่องจากผลของยาเดกซาเมทาโซน (dexamethasone) บดบังอาการไว้

อาการไม่พึงประสงค์

ยาอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงบางอย่างที่ไม่ต้องการ ถึงแม้ว่าอาการข้างเคียงต่อไปนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นทั้งหมด แต่หากเกิดอาการข้างเคียงขึ้นควรได้รับการรักษาที่เหมาะสม
ก .อาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษา อาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้จะหายไปในระหว่างการรักษาหรือหยุดยาไปแล้วเนื่องจากร่างกายจะปรับตัว เข้ากับยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถ้าอาการไม่พึงประสงค์เหล่านี้เกิดขึ้นติดต่อกันนาน หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของท่าน

• ระคายเคือง คัน โดยที่ไม่เคยเป็นมาก่อน

ข. อาการไม่พึงประสงค์อื่น ๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยบางราย หากท่านสังเกตเห็นอาการข้างเคียงอื่น ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

กลุ่มยา

ยานี้จัดอยู่ในกลุ่มยาต่อไปนี้

• Corticosteroids (Dental)

ยาที่เกี่ยวข้อง

ยานี้เกี่ยวข้องกับยาต่อไปนี้

Dexamethasone (Dental) , Triamcinolone acetonide (Dental)

ชื่อทางการค้า

ยานี้มีชื่อทางการค้าต่อไปนี้

Pulpomixine paste (พูลโพมิกซีน เพสต์)

ข้อมูลนี้ไม่สมบูรณ์ ยานี้อาจจะยังมีชื่อทางการค้าอื่นที่ไม่ได้แสดงในนี้ หรือชื่อทางการค้าที่แสดงในนี้อาจจะไม่อนุญาตให้จำหน่ายแล้ว

แหล่งอ้างอิง

1. กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นทะเบียนยาสามัญสำหรับยาเดี่ยว.Dexamethasone. Available at: http://wwwapp1.fda.moph.go.th/ed2547/?url=14 Access Date: Oct 12, 2010.
2. Dailymed current medication information . Triamcinolone. Available at: http://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?id=31069 Date: Jan 3, 2011
3. DRUGDEX® System:Klasco RK (Ed): DRUGDEX® System (electronic version). Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado, USA. Available at: http://www.thomsonhc.com (cited: 3/1/2011).
4. MedlinePlus Trusted Health Information for You. Corticosteroids (Dental) Available at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/drug_Aa.html. Access Date: March 17, 2005.